hydrocortison bij kinderen

Trefwoord
naar medicijnen

hydrocortison bij kinderen

vergroot
terug naar boven

Waar is dit medicijn voor?

Hydrocortison (cortisol) is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd. In het menselijk lichaam wordt het gemaakt door de bijnierschors. Het is nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan. Verder remt het ontstekingen en overgevoeligheidsreacties.

Artsen kunnen hydrocortison bij kinderen voorschrijven in de volgende situaties:

  • om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen aan te vullen (zoals bij bijnierziekten: de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom). Als men het op deze manier gebruikt heet het substitutietherapie;
  • bij luchtwegaandoeningen zoals ernstige astma;
  • bij overige longaandoeningen, zoals bronchopulmonale dysplasie (BPD).
  • bij ernstige allergische reacties.

Bijnierziekten

Bijnierschorshormoon
Hydrocortison wordt ook cortisol genoemd. Het wordt gebruikt wanneer de eigen bijnierschors dit niet of te weinig aanmaakt. Hydrocortison speelt een rol bij de afweer (immuunsysteem), inspanning en stress. Het is ook belangrijk voor een goede regeling van de hoeveelheid glucose in het bloed.

Oorzaken
Een tekort aan hydrocortison kan het geval zijn bij:

  • een verminderde werking van de bijnierschors (bijvoorbeeld bij de ziekte van Addison, het adrenogenitaal syndroom of als de bijnieren zijn verwijderd, bijvoorbeeld vanwege de ziekte van Cushing). Ook pasgeborenen kunnen een tekort aan cortisol hebben, waardoor de bijnierschors minder goed werkt;
  • een verminderde werking van de hypofyse. Dit is een klier in de hersenen die de bijnierschors ‘opdracht’ hoort te geven cortisol te maken. Een verminderde werking van de hypofyse kan onder andere ontstaan door een operatie aan de hypofyse (bijvoorbeeld bij de ziekte van Cushing).

Dagritme
De natuurlijke aanmaak van hydrocortison (= cortisol) vertoont een dagritme: in de vroege ochtend komt veel cortisol vrij en gedurende de dag steeds minder. Bij inspanning, ziekte of stress geeft de bijnierschors juist een grote hoeveelheid in een keer af.
De behandeling met hydrocortison moet ook een dergelijk patroon vertonen: daarom moet uw kind 's ochtends meestal meer hydrocortison gebruiken dan 's avonds en moet uw kind soms bij ziekte of ernstige stress extra hydrocortison innemen.

Corticosteroïd-crisis
Bij een plotseling tekort aan hydrocortison (levensbedreigende corticosteroïd-crisis) moet hydrocortison soms per injectie worden gegeven, omdat dat sneller werkt. Bovendien zal uw kind tijdens zo’n crisis niet altijd in staat zijn tabletten of capsules te slikken.

Lees meer over bijnierziekten

Ziekte van Addison

Oorzaak
Bij de ziekte van Addison functioneren de bijnieren niet goed. Een soortgelijke situatie ontstaat wanneer de bijnieren ontbreken. Bijvoorbeeld als ze zijn weggehaald vanwege een tumor. Hierdoor ontstaat een tekort aan hydrocortison (= cortisol) en aan enkele andere hormonen, namelijk sommige mannelijke geslachtshormonen en aldosteron (een hormoon van belang voor de bloeddruk). 

Behandeling
De behandeling bestaat meestal uit een combinatie van hydrocortison met fludrocortison. Fludrocortison dient dan als vervanging voor aldosteron.

Hierboven bij Bijnierziekten, leest u hoe hydrocortison werkt bij een tekort aan bijnierschorshormoon.

Lees meer over ziekte van addison

Ziekte van Cushing

Oorzaak
De buitenkant van de bijnieren (de ‘schors’), maakt onder andere hydrocortison (= cortisol), mannelijke geslachtshormonen en aldosteron (een hormoon van belang voor de bloeddruk). De ‘opdracht’ om deze hormonen te maken ontvangt het van de hypofyse. De hypofyse is een klier in de hersenen.
Bij de ziekte van Cushing maakt de bijnierschors te veel bijnierschorshormoon aan. Dit komt meestal door een goedaardige tumor in de hypofyse, maar het kan ook komen door een tumor in een van de bijnieren of ergens anders in het lichaam. Een operatie aan de hypofyse of de bijnieren zelf kan dan nodig zijn.

Behandeling
Na een operatie aan de hypofyse kan de hoeveelheid hydrocortison tijdelijk te laag zijn. Dan moet het worden aangevuld.
Na verwijdering van de bijnieren is het altijd nodig hydrocortison aan te vullen.
Hydrocortison wordt ook toegepast als slechts één van de bijnieren is verwijderd. Het wordt dan gebruikt totdat de andere bijnier weer voldoende hydrocortison (= cortisol) aanmaakt.

Hierboven bij Bijnierziekten, leest u hoe hydrocortison werkt bij een tekort aan bijnierschorshormoon.

Lees meer over ziekte van cushing

Adrenogenitaal syndroom

Oorzaak
Bij het adrenogenitaal syndroom is de aanmaak van hormonen door de bijnieren gestoord. Ze maken dan bijvoorbeeld te weinig hydrocortison (=cortisol),  te veel mannelijke geslachtshormonen en te weinig aldosteron (een hormoon van belang voor de bloeddruk).

Behandeling
De behandeling bestaat meestal uit de combinatie van hydrocortison met fludrocortison. Fludrocortison dient dan als vervanging voor aldosteron.

Hierboven bij Bijnierziekten, leest u hoe hydrocortison werkt bij een tekort aan bijnierschorshormoon.

Lees meer over adrenogenitaal syndroom

Astma bij kinderen

Verschijnselen
Kinderen met astma hebben last van aanvallen en periodes van benauwdheid. Deze aanvallen worden uitgelokt door prikkels, zoals koude lucht, rook, stoffen waar uw kind allergisch voor is, maar ook inspanning kan een aanval veroorzaken. Bij gezonde kinderen veroorzaken deze prikkels geen benauwdheid, terwijl kinderen met astma hier wel gevoelig voor zijn. Bij hen ontsteken de slijmvliezen in de luchtwegen als ze met deze prikkels in aanraking komen. Als reactie op de ontsteking trekken de luchtwegen samen, waardoor uw kind benauwd wordt. Als plaatselijke behandeling van de longen met inhalaties niet voldoende helpen, kan de arts een stootkuur met een bijnierschorshormoon voorschrijven. Bijvoorbeeld bij een plotselinge verergering van astma. Dit is meestal een stootkuur met prednisolon. Soms schrijft de arts in plaats van prednisolon hydrocortison voor. Bij deze stootkuur krijgt uw kind injecties met hydrocortison. Soms krijgt uw kind 1 injectie, die dan gedurende enkele dagen blijft werken.

Lees meer over astma bij kinderen

Overige longaandoeningen

Hydrocortison kan worden gegeven bij bronchopulmonale dysplasie (BPD). Dit is een aandoening die voorkomt bij baby's die te vroeg zijn geboren. Als een baby te vroeg wordt geboren, zijn de longen nog niet helemaal af. Soms krijgen deze baby's na de geboorte hulp bij het ademen. Hierdoor kunnen de longen beschadigen. Baby's met BPD hebben het benauwd, ademen snel en soms piepend, en ze houden vocht vast.

Lees meer over overige longaandoeningen

Allergie

Hydrocortison-injecties worden gegeven bij hevige allergische reacties, met flauwvallen en ernstige hartvaatproblemen.

Lees meer over allergie

Ervaring bij kinderen

In de bijsluiter kunt u terugvinden dat hydrocortison wordt gebruikt bij kinderen met bijnierziekten, ernstige astma en ernstige allergische reacties. Hydrocortison is bij deze aandoeningen officieel geregistreerd. Registratie betekent dat de fabrikant hydrocortison bij kinderen uitgebreid heeft onderzocht. De overheid heeft vervolgens goedgekeurd dat het medicijn verkrijgbaar is. Uit het onderzoek van de fabrikant blijkt dat het bij kinderen hierbij werkt en veilig is.

Er is ook onderzoek gedaan naar hydrocortison bij baby's met overige longaandoeningen, zoals bronchopulmonale dysplasie. Deze aandoening staat niet in de bijsluiter. Maar ook in deze gevallen blijkt hydrocortison te werken en is het veilig. Daarom schrijft de arts hydrocortison ook voor bij baby's met deze aandoening. Dit wordt off-label-gebruik genoemd.

Hoe werkt dit medicijn en welk effect heeft het?

  • Bijnierziekten: hydrocortison vult het tekort aan lichaamseigen cortisol aan.
  • Astma: hydrocortison geneest de aandoening niet, maar onderdrukt de ziekteverschijnselen, zodat het lichaam van uw kind zich makkelijker kan herstellen.
  • Bronchopulmonale dysplasie: uw baby krijgt hydrocortison om makkelijker van beademing af te komen.
  • Allergie: hydrocortison werkt ontstekingsremmend en vermindert overgevoeligheidsreacties.

Hoe lang duurt het voordat dit medicijn werkt?

  • Astma en allergie: meestal merkt uw kind de werking binnen enkele uren. Soms is de stootkuur bedoeld om de periode te overbruggen tot uw kind de werking merkt van een ander middel, waarvan het effect langzamer intreedt.
  • Overige aandoeningen: hoelang het duurt voordat hydrocortison begint te werken, hangt af van de ziekte en de ernst van de ziekte. Het kan enkele uren of dagen duren voordat uw kind merkt dat de klachten verminderen.

Hoe moet uw kind dit medicijn gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Vraag aan de arts ook een duidelijke instructie op papier. De doseringsschema's bij dit medicijn zijn vaak ingewikkeld, omdat het afhankelijk is van de persoonlijke situatie van uw kind. Als uw kind hoog in de bergen is, heeft hij bijvoorbeeld soms een hogere dosering nodig. Ook als uw kind moet op- en afbouwen, is het doseringsschema ingewikkeld.

Hoe?

Hieronder vindt u per toedieningsvorm hoe uw kind het medicijn het beste kan gebruiken.

  • Tabletten: laat uw kind de tablet innemen met een half glas water.
    • Als uw kind vindt dat de tabletten een onplezierige bittere smaak hebben, kan hij ze innemen met een lepel vla of yoghurt.
    • Heeft uw kind moeite met het heel doorslikken van een tablet? Bekijk dan het instructiefilmpje 'Slikken van medicijnen'. Hierin kunt u zien hoe een kind de tablet het beste kan innemen.
    • Heeft dat onvoldoende effect? Neem dan contact op met de apotheker. Sommige tabletten mag u fijnstampen. Maar let op: er zijn ook tabletten die u niet mag fijnstampen omdat het medicijn dan minder goed of zelfs niet meer werkt. Soms kan door het fijnmaken het medicijn vies smaken. Of uw kind krijgt eerder last van bijwerkingen, zoals maagklachten. Vraag dit dus eerst aan de apotheker.
  • Capsules: laat uw kind de capsule innemen met een half glas water.
    • In plaats van met water kan uw kind sommige capsules ook innemen met bijvoorbeeld melk, limonade of vruchtensap, of met zacht voedsel zoals een lepel appelmoes, jam of vruchtenyoghurt. Vraag na bij de apotheker wat de mogelijkheden zijn.
    • Heeft uw kind moeite met het heel doorslikken van een capsule? Bekijk dan het instructiefilmpje 'Slikken van medicijnen'. Hierin kunt u zien hoe uw kind de capsule het beste kan innemen.
    • Heeft dat onvoldoende effect? Neem dan contact op met de apotheker. Sommige capsules mag u openmaken. Maar let op: er zijn ook capsules die u niet mag openmaken omdat het medicijn dan minder goed of zelfs niet meer werkt. Soms kan door het openmaken het medicijn vies smaken. Of uw kind krijgt eerder last van bijwerkingen, zoals maagklachten. Vraag dit dus eerst aan de apotheker.
  • Injecties: deze worden toegediend door een arts of verpleegkundige.
    • Bij substitutietherapie krijgt u een instructie om zelf te injecteren bij uw kind in noodsituaties (bijvoorbeeld wanneer u op vakantie bent).

Wanneer?

Tabletten of capsules
Krijgt uw kind van dit medicijn last van de maag? Overleg met de arts of uw kind de tabletten of capsules vlak voor of tijdens de maaltijd kan innemen om maagklachten te voorkomen.

Bij substitutietherapie
Meestal moet uw kind hydrocortison 3 of 4 keer per dag innemen. Bij 3 keer per dag is het doseringsschema zo dat de hoeveelheid in de ochtend meer is dan laat in de middag. De natuurlijke situatie van lichaamseigen cortisol wordt dan 'nagemaakt'. De aanmaak van het lichaamseigen cortisol is 's ochtends namelijk ook het grootst.
Laat uw kind de ochtenddosis zo vroeg mogelijk innemen. Laat uw kind eventueel daarna nog enige tijd in bed blijven om 'op gang te komen'.
Soms adviseert de arts een ander schema, bijvoorbeeld een dosis vlak voor uw kind gaat slapen (bij het adrenogenitaal syndroom).

Houd er rekening mee dat er toch nog een plotseling tekort aan hydrocortison kan ontstaan. Bijvoorbeeld als uw kind koorts heeft of hij zich extreem heeft ingespannen.
Uw kind kan dan een corticosteroïd-crisis of Addison-crisis krijgen. De verschijnselen hiervan zijn: geen eetlust, duizeligheid, misselijkheid, braken, krampende buikpijn en diarree. Vaak ook koorts, slaperigheid, sufheid, zwakte of ernstige vermoeidheid.
Ook kan een ernstig vochttekort optreden. Uw kind merkt dit aan een droge huid en slijmvliezen, duizeligheid door een lage bloeddruk en vaak diepliggende ogen. Het is dan heel belangrijk de bloeddruk van uw kind te laten meten. Bij deze verschijnselen moet uw kind snel het tekort aanvullen met hydrocortison of een ander bijnierschorshormoon. Waarschuw bij een beginnende crisis ook direct de specialist.
Verwacht u de situatie al? Bijvoorbeeld bij een examen of een operatieve ingreep. Laat uw kind dan vooraf al extra hydrocortison innemen.

Bij bronchopulmonale dysplasie
Uw baby wordt behandeld in het ziekenhuis, onder controle van een arts.

Injecties

  • Bij substitutietherapie: als uw kind bij een corticosteroïd-crisis niet meer in staat is tabletten of capsules in te nemen. Of als het effect van tabletten of capsules te lang zal duren.
  • Bij astma: de injectie wordt bij een ernstige benauwdheidsaanval toegediend.
  • Bij bronchopulmonale dysplasie: uw baby wordt behandeld in het ziekenhuis, onder controle van een arts.

Hoelang?

  • Bij substitutietherapie: meestal moet uw kind dit medicijn levenslang gebruiken.
  • Bij een verergering van astma: de behandeling duurt meestal niet langer dan enkele dagen.
  • Bij bronchopulmonale dysplasie: de behandeling duurt 7 dagen. Daarna moet uw kind het gebruik langzaam afbouwen.

Bijwerkingen

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven. De meeste bijwerkingen die bekend zijn, zijn gemeld bij volwassenen. Over bijwerkingen bij kinderen is minder bekend dan bij volwassenen. Waarschijnlijk kunnen de bijwerkingen die bij volwassenen gemeld zijn, ook voorkomen bij kinderen. Zie voor deze bijwerkingen en hoe vaak deze voorkomen de informatie over hydrocortison bij volwassenen.

Bijwerkingen waarvan bekend is dat ze bij kinderen kunnen voorkomen, zijn:

Meteen vanaf het begin van de behandeling

  • Een te hoge bloedglucose of een te hoog suiker in het bloed. Omdat bijnierschorshormonen de aanmaak en afbraak van koolhydraten beïnvloeden, kunnen bij kinderen die daarvoor gevoelig zijn, verschijnselen van diabetes (suikerziekte) ontstaan. Zij merken dit doordat zij veel dorst krijgen en veel moeten plassen. Kinderen met diabetes kunnen tijdens de behandeling meer insuline of bloedsuikerverlagende tabletten nodig hebben. Meet extra vaak het bloedglucosegehalte van uw kind.
  • Stoornissen in het hartritme. Dit merkt u doordat het hart van uw kind razendsnel klopt of de bloedvaten in de hals snel of onregelmatig kloppen. Jonge kinderen kunnen onrustiger zijn of aangeven dat ze buikpijn hebben. Ook kan een kind met een hartritmestoornis bleek zien, zweten, moe zijn, overgeven en duizelig zijn. Een heel enkele keer kan het kind flauwvallen. Vertoont uw kind deze klachten? Neem dan contact op met de arts.

Als uw kind meerdere stootkuren per jaar krijgt of als de dosering bij substitutietherapie wekenlang te hoog is ingesteld: uw kind heeft meer kans op onderstaande bijwerkingen. Ze treden soms pas na maanden op, of als uw kind al is gestopt.

  • Zwaarder worden en een andere vetverdeling. Dit komt door een andere opbouw en afbraak van vet, meer eetlust en vasthouden van vocht. Vet gaat vooral zitten op de buik en op de bovenkant van de rug. Het is vaak nodig de eetgewoontes aan te passen om het gewicht op peil te houden. Een diëtist kan uw kind daarbij helpen.
  • Meer kans op infecties met bacteriën, virussen of schimmels. Overleg voor gebruik met de arts als uw kind een infectie heeft, zoals tuberculose. Dat is nodig omdat sluimerende infecties door dit medicijn erger kunnen worden. Bovendien heeft u het minder snel in de gaten als een infectie bij uw kind uit de hand loopt. Dit medicijn vermindert namelijk de verschijnselen van een ontsteking, zoals roodheid en zwelling. Neem in elk geval contact op met de arts:
    • bij een ontsteking die opeens opkomt;
    • bij ontstekingen in of rond de ogen;
    • bij ontstekingen waarvan u weet of vermoedt dat deze door een virus zijn veroorzaakt, zoals waterpokken;
    • als in de omgeving mazelen of waterpokken heerst;
    • als een wond slecht geneest;
    • als uw kind gevaccineerd moet worden. Mogelijk reageert het lichaam onvoldoende op de inenting.
  • Maagzweer of darmzweer. Dit medicijn kan een maagzweer verergeren. Overleg voor gebruik met de arts of apotheker als uw kind een maag- of darmzweer heeft of kortgeleden heeft gehad. Misschien heeft uw kind een maagbeschermer nodig. Raadpleeg de arts als de maagklachten verergeren.
  • Verminderde werking van de bijnierschors. Deze bijwerking komt zelden voor. Hier heeft uw kind tijdens de behandeling geen last van, maar na het stoppen heeft de bijnierschors tijd nodig om op gang te komen om weer zelf bijnierschorshormonen aan te maken. Dit kan meerdere maanden duren.
  • Groeivertraging. Deze bijwerking komt zelden voor. Het is belangrijk dat een arts regelmatig de lichaamslengte en het lichaamsgewicht van uw kind controleert.
  • Broze botten (osteoporose), waardoor deze eerder breken. Het is belangrijk tijdens het gebruik van dit medicijn voldoende kalk te gebruiken (in de vorm van zuivelproducten of eventueel als tabletten). Ook lichaamsbeweging is nodig, omdat dat zorgt voor een actieve opbouw van de botten.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe is dit medicijn verkrijgbaar?

Hydrocortison is voor kinderen te verkrijgen in injecties.

Hydrocortison wordt ook in bepaalde (ziekenhuis)apotheken gemaakt als capsules en tabletten.

Meer informatie

Meer informatie over dit medicijn vindt u bij hydrocortison bij volwassenen. In deze tekst vindt u onder andere informatie over:

  • wat u moet doen als een dosis is vergeten;
  • of het mogelijk is om zomaar met dit medicijn te stoppen;
  • of het medicijn samen mag met andere medicijnen.

Voor deze onderwerpen is de informatie voor kinderen en volwassenen hetzelfde, of is er geen specifieke informatie voor kinderen bekend.

Laatst bijgewerkt: 23-01-2019

Disclaimer

Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Voor het opstellen van deze teksten is gebruik gemaakt van het Kinderformularium van het NKFK en andere wetenschappelijke bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag Hypotheker Vraag het de webapotheker
Barcode Scanner Logo Gelukt. We hebben uw medicijn gevonden!
Scan uw medicijn

Plaats de streepjescode binnen het kader. De streepjescode staat op de verpakking van uw medicijn.

Plaats de streepjescode in het kader. De code kunt u vinden op de verpakking. De barcodescanner werkt alleen met medicatie van een apotheek.

Barcode Scanner Logo
Gelukt
We hebben meerdere medicijnteksten gevonden. Bekijk hieronder de gevonden resultaten.
Barcode Scanner Logo
Helaas
Het scannen van de barcode is niet gelukt.
Barcode Scanner Logo
Probeer het opnieuw
Of zoek handmatig naar uw medicijn
Medicijn, klacht, ziekte of trefwoord
Barcode Scanner Logo

Helaas.

De barcode is niet bekend.

Heeft u dit medicijn niet in een apotheek gekocht? Maar bijvoorbeeld bij een drogist of supermarkt? Dan kan het zijn dat de barcode van dit medicijn niet bij ons bekend is.

Staan er meerdere barcodes op de verpakking van uw medicijn? Probeer dan de andere barcode te scannen.

Barcode Scanner Logo
Probeer het opnieuw
Of zoek handmatig naar uw medicijn
Medicijn, klacht, ziekte of trefwoord