Als stoppen met medicijnen lastig is

Zorg & gebruik

Als stoppen met medicijnen lastig is

Met sommige medicijnen mag u niet stoppen. U moet ze voor lange tijd of zelfs levenslang gebruiken. Met andere medicijnen krijgt u na het stoppen vervelende klachten of de drang om weer te beginnen. Uw apotheker kan u dan helpen om dit te voorkomen.

naar zorg & gebruik

Als stoppen met medicijnen lastig is

Bij welke medicijnen is stoppen lastig?

Medicijnen waarmee stoppen moeilijk kan zijn, worden verdeeld in drie groepen:

1.    Medicijnen die lichamelijk en/of psychisch verslavend werken, zoals slaap- en kalmeringsmiddelen en zware pijnstillers.
2.    Medicijnen die je langzaam moet afbouwen, zoals middelen tegen depressie, ontstekingen of epilepsie.
3.    Medicijnen die bij te lang gebruik de kwaal verergeren, zoals middelen tegen hoofdpijn, verstopping of neusverkoudheid. 

Hieronder bespreken we de drie groepen uitgebreider.

Medicijnen die verslavend werken

Bij verslaving denken veel mensen eerder aan drugs of alcohol dan aan medicijnen. Toch zijn er in Nederland veel meer mensen verslaafd aan slaap- en kalmeringsmiddelen dan aan bijvoorbeeld heroïne. De verslaving kan psychisch en lichamelijk zijn, maar ook alleen lichamelijk. Dat kan al gebeuren na enkele weken voortdurend gebruik. 

Om welke medicijnen gaat het?

Medicijnen met een rustgevende werking (benzodiazepinen), zoals:

Medicijnen met een sterk pijnstillende werking (opioïden/opiaten), zoals:

Veel patiënten zijn bang om verslaafd te raken aan morfine. Dit is onterecht. Psychische verslaving komt bij gebruik als pijnstiller bijna nooit voor.
Na langdurig gebruik kan lichamelijke verslaving optreden, doordat het lichaam went aan de morfine. Dit kan geen kwaad. Alleen als het gebruik van morfine plotseling wordt gestopt, kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Dit kunt u voorkomen door het gebruik langzaam af te bouwen. 

Let op: Dit zijn de namen van de werkzame stoffen in de medicijnen, niet de merknamen. De bijbehorende merknamen vindt u op de medicijnpagina op deze website. 

Psychische verslaving

Wie psychisch verslaafd is aan een medicijn, verlangt ernaar dat middel weer te gebruiken. Het wordt steeds moeilijker om zonder deze medicijnen te leven. Alleen al de gedachte het zonder dat middel te moeten doen is angstaanjagend. 

Lichamelijke verslaving

Bij lichamelijke verslaving heeft uw lichaam steeds meer van een medicijn nodig om hetzelfde effect te bereiken. Lichamelijke verslaving uit zich in ontwenningsverschijnselen zodra u met het middel stopt. 

Bovendien kan voortdurend gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen de alertheid en het coördinatievermogen verminderen. Ook kunnen er klachten als verwardheid, stemmingswisselingen, geheugenverlies, en concentratiegebrek optreden. 

Ontwenningsverschijnselen

Als u ineens stopt met het gebruiken van een verslavend medicijn kunt u hevige klachten krijgen. Dit noemen we ontwenningsverschijnselen. Voorbeelden van ontwenningsverschijnselen zijn: 

  • Bij benzodiazepinen: angst en onrust, misselijkheid, hoofdpijn, diarree, beven, verwardheid, slapeloosheid, vaak wakker worden en veel dromen.
  • Bij opiaten: gapen, tranenvloed, zweten en onrustige slaap.

Uw apotheker kan helpen bij het ontwennen

De ontwenningsverschijnselen kunnen zo hevig zijn dat doorgaan met het medicijn de enige oplossing lijkt te zijn. Dit is geen goede oplossing. U kunt echter niet van de ene op de andere dag stoppen met een verslavend middel. 

Overleg altijd met uw apotheker of arts als u wilt stoppen. Er kan dan een afbouwprogramma voor u worden opgesteld. U krijgt dan heel langzaam steeds een beetje minder van het middel, zodat u weinig of geen last hebt van de ontwenningsverschijnselen.

Medicijnen waarbij afbouwen nodig is

De tweede categorie zijn middelen die niet verslavend zijn, maar waarmee je toch niet zomaar kunt stoppen. Net als bij verslavende middelen moet de dosis langzaam verlaagd worden om vervelende verschijnselen te vermijden.

Om welke medicijnen gaat het?

Medicijnen tegen depressie (antidepressiva), zoals:

Medicijnen tegen ontsteking (corticosteroïden), zoals:

Medicijnen tegen epilepsie (anti-epileptica), zoals:

Let op: Dit zijn de namen van de werkzame stoffen in de medicijnen, niet de merknamen. De bijbehorende merknamen vindt u op de medicijnpagina op deze website.

Ontwenningsverschijnselen

Als u te snel stopt met het gebruik van deze medicijnen, kunt u zich erg vervelend voelen. Dit noemen we ontwenningsverschijnselen. De klachten verschillen per type medicijn. 

  • Medicijnen tegen depressie
    slaapstoornissen, maag-darmklachten, griepachtige klachten, zoals transpireren, hoofdpijn, rillingen en een algemeen ziektegevoel, duizeligheid, misselijkheid, vermoeidheid, traagheid, angsten, opwinding en prikkelbaarheid.
  • Medicijnen tegen ontsteking
    koorts, spierpijn, gewrichtspijn, malaise/zwakte, hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, diarree, vermoeidheid
  • Medicijnen tegen epilepsie
    epileptische aanvallen (onttrekkingsinsult)

Uw apotheker kan u helpen met afbouwen

Om klachten te voorkomen is het belangrijk om de dosis langzaam te verlagen. Overleg daarom altijd met uw arts of apotheker voordat u gaat stoppen. Deze middelen zijn niet verslavend. Daarom zal het stoppen lukken zonder grote problemen.

Medicijnen waarbij klachten toenemen na lang gebruik

De derde categorie zijn medicijnen die bij langer gebruik de oorspronkelijke klacht verergeren. Deze middelen zijn niet verslavend, dus afbouwen is niet nodig. 

Om welke medicijnen gaat het?

Sprays en druppels tegen een verstopte neus, met 

Neusdruppels met alleen fysiologisch zout vormen geen probleem.

Medicijnen tegen verstopping met bisacodyl.

Pijnstillers tegen hoofdpijn of migraine, zoals

Let op: Dit zijn de namen van de werkzame stoffen in de medicijnen, niet de merknamen. De bijbehorende merknamen vindt u op de medicijnpagina op deze website.

Verergerde klachten bij lang gebruik

Bovenstaande medicijnen zorgen er bij langer gebruik voor dat uw klachten erger worden, in plaats van minder. 

Sprays tegen een verstopte neus laten het neusslijmvlies slinken, waardoor u vrijer kunt ademhalen. Bij langer gebruik (langer dan een week achter elkaar of meerdere periodes per maand) neemt de zwelling uiteindelijk juist weer toe. U zult geneigd zijn het middel weer te gebruiken. Hierdoor raakt het slijmvlies blijvend beschadigd. Het advies is: gebruik het middel niet langer dan vijf dagen. 

Bisacodyl tegen verstopping stimuleert bij correct gebruik de darmactiviteit en zorgt dat de darminhoud vocht opneemt en vasthoudt. Als u dit middel langdurig gebruikt, kan de darm ‘lui’ worden en komt de ontlasting niet meer vanzelf. Hierdoor zult u de neiging hebben om opnieuw laxeermiddel te gebruiken. U komt dan in een vicieuze cirkel. Het advies is: niet langer dan drie dagen achter elkaar gebruiken.

Pijnstillers tegen hoofdpijn kunnen bij overmatig gebruik juist hoofdpijn uitlokken die dag en nacht doorgaat. Dit kan gebeuren bij gebruik van ergotamine tegen migraine. De enige oplossing is compleet stoppen met het gebruik van pijnstillers.

Stop onder begeleiding van een arts

Deze middelen zijn niet verslavend en een afbouwschema heeft geen zin. Het enige dat erop zit is stoppen. U kunt zich dan bij sommige middelen erg naar gaan voelen. Als u stopt met pijnstillers tegen hoofdpijn kan de hoofdpijn bijvoorbeeld een aantal weken erger worden. Het is daarom verstandig te stoppen onder begeleiding van een arts.

Uw apotheker kan u helpen

Wilt u weten of het middel dat u gebruikt verslavend is of bent u van plan te stoppen met een middel dat u moet afbouwen? Uw apotheker heeft antwoord op uw vragen en kan u begeleiden bij het stoppen. Maak een afspraak of loop even binnen bij uw apotheek.

Nuttige links

www.apotheek.nl
Op deze site kunt u in de rubriek 'Medicijnen' informatie vinden over medicijnen. Ook over de eventuele verslavende werking of de noodzaak het middel langzaam af te bouwen.

Laatst bijgewerkt: 09-12-2016

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.