naar medicijnen

Belangrijk om te weten over morfine

  • Morfine is een sterke pijnstiller.
  • Bij hevige pijn, zoals pijn na operaties, verwondingen, na een hartinfarct, koliekpijn en kanker. Ook bij ernstige benauwdheid en in de palliatieve zorg (zorg in de laatste levensfase).
  • Tabletten, capsules, drank en zetpillen werken binnen 1 tot 2 uur. Injecties en infuus werken sneller.
  • De werking houdt 4 tot 7 uur aan. Tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (MGA of retard) werken langer: ongeveer 12 uur.
  • Gebruik morfine zolang u het nodig heeft en volgens een vast schema. Bijvoorbeeld om de 4 uur of om de 12 uur (bij MGA of retard).
  • Verstopping (obstipatie) komt bij bijna iedereen voor en kan ernstig zijn. Voorkom dit door dagelijks een laxeermiddel te gebruiken. U kunt ook last krijgen van andere maagdarmklachten.
  • Vanwege sufheid en duizeligheid de eerste 2 weken niet autorijden. Daarna alleen als u geen last meer heeft van bijwerkingen.
  • Pas op met alcohol. Dit kan u extra suf maken.
  • Bij langdurig gebruik: ontwenningsverschijnselen als u in één keer stopt. Bijvoorbeeld onrust, braken, zweten en slapeloosheid. Als u geleidelijk afbouwt, heeft u hier veel minder kans op.

Wat doet morfine en waarbij gebruik ik het?

Morfine is de belangrijkste vertegenwoordiger van de morfineachtige pijnstillers (opiaten). Het heeft een sterk pijnstillende werking.

Artsen schrijven het voor bij plotselinge hevige pijn, zoals pijn na een operatie, ernstige verwonding, pijn na een hartinfarct of koliekpijn. Ook bij langdurige hevige pijn, zoals pijn bij kanker.

Artsen schrijven het ook voor bij ernstige benauwdheid door hartfalen en in de palliatieve zorg (zorg in de laatste levensfase).

Pijn

  • Bij pijn

Oorzaak
Een beschadigd deel van het lichaam stuurt via gevoelszenuwen een 'bericht' aan de hersenen. De hersenen reageren hierop door beweging, bijvoorbeeld door de handen weg te trekken van een hittebron, en met emoties, zoals angst. In veel situaties zijn deze reacties nuttig, maar bij ziekte, operaties en eerdere verwondingen is dat vaak niet meer zo.

Pijnbestrijding
Pijnbestrijding gaat meestal via een stappenplan. Paracetamol vormt hierin de eerste stap. In de meeste gevallen is paracetamol de veiligste manier om pijn te bestrijden. Dit heeft de minste bijwerkingen en werkt meestal goed. In sommige gevallen werkt een ontstekingremmende pijnstiller beter, zoals ibuprofen. Bijvoorbeeld bij ontstekingen of wanneer uw kind last heeft van pijnlijke zwellingen na een operatie of tandheelkundige ingreep. Als deze niet voldoende (meer) werken, schrijft de arts morfineachtige pijnstillers (opiaten) voor. Deze hebben een sterke pijnstillende werking. De zwak werkende morfineachtige pijnstillers, zoals tramadol, vormen hierin de eerste stap. Als deze niet voldoende (meer) werken, schrijft de arts sterk werkende morfineachtige pijnstillers voor, zoals morfine.

Als heftige pijn wordt verwacht, zoals na sommige operaties, zal de arts meteen een sterke pijnstiller voorschrijven. Dit wordt dan na enkele dagen afgebouwd en vervangen door een minder sterke pijnstiller.

Werking
Morfine zorgt ervoor dat het 'bericht' in de hersenen niet of minder sterk aankomt. Hierdoor voelt u de pijn minder en reageert u er rustiger op.

Effect
Afhankelijk van het soort toediening is het effect op zijn sterkst:

  • gewone tabletten en drank: binnen 1 tot 2 uur;
  • injectie vlak onder de huid: binnen 50 tot 90 minuten;
  • injectie diep in een spier: binnen 30 tot 60 minuten;
  • injectie in een ader, of infuus: binnen 20 minuten;
  • via de ruggenmergprik: binnen 6 tot 30 minuten;
  • zetpillen: binnen 20 tot 60 minuten.

De werking van de gewone tabletten, drank en van de injecties en zetpillen houdt ongeveer 4 tot 7 uur aan. De tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan 'MGA' of 'retard'), geven de werkzame stof langzaam af zodat ze ongeveer 12 uur werken. Ook de injectie in het ruggenmerg werkt langer, ongeveer 24 uur.

Lees meer over pijn

Koliekpijn

  • Bij pijn

Verschijnselen
Een koliekpijn is een aanval van een kortdurende zeer pijnlijke kramp in de buik. U kunt tijdens een aanval vaak niet stil blijven liggen of zitten van de pijn. Soms bent u ook misselijk, moet u braken of heeft u diarree. Na enige tijd zakt de pijn weer wat af en is het weer draaglijk. Even later kan de aanval weer komen opzetten.

Oorzaak
De pijn kan ontstaat door stenen die in de nieren of galblaas zijn gevormd. Als de stenen de nieren of galblaas verlaten, komen ze in de urinebuis of galbuis terecht. Bij kleine stenen is dat geen probleem. Ze kunnen zo het lichaam verlaten.
Maar op grotere stenen reageren de urinebuis of galbuis door sterk samen te trekken.

Als reactie op de verstopping van de urinebuis wordt de nier actiever en produceert meer urine. De urine hoopt zich op in de nieren. Daarbovenop raken de urinebuis en galbuis door de beschadiging ontstoken, wat de doorgang voor de steen nog verder vernauwt. Dit alles veroorzaakt de heftige koliekpijn.

Behandeling
Bij koliekpijn zal de arts meestal diclofenac voorschrijven. Bij nierstenen zal de arts adviseren tijdens de aanvallen weinig te drinken. Hierdoor neemt de druk op de steen af.
Het kan echter zo zijn dat u geen diclofenac mag. Dan wordt morfine gebruikt in plaats van diclofenac.

Om morfine snel te laten werken zal de arts dit medicijn meestal injecteren. Vaak krijgt u daarna een recept voor morfine in zetpillen, omdat tabletten vanwege de misselijkheid niet goed zijn te gebruiken.

Lees meer over koliekpijn

Palliatieve zorg

Palliatieve zorg is erop gericht lichamelijke en geestelijke ongemakken in de laatste levensfase bij ongeneeslijk zieke mensen te verlichten.

Morfine wordt gebruikt tegen pijn en benauwdheid, doordat het hart minder goed pompt. Als tabletten, capsules, drank of zetpillen niet meer goed werken, kan de arts injecties geven of een infuus aanbrengen. Het infuus kan via een pomp worden gegeven, waarbij het mogelijk is dat de patiënt zichzelf extra morfine kan geven op momenten van doorbraakpijn.

Lees meer over palliatieve zorg

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig (bij meer dan 30 op de 100 mensen)

  • Sufheid, slaperigheid en een verminderd reactievermogen. Dit is vooral lastig bij activiteiten waarbij uw oplettendheid erg nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van een ladder of het bewaken van een proces op het werk. Onderneem daarom geen risicovolle activiteiten. Deze bijwerking gaat na enkele dagen tot weken vanzelf over als u gewend bent geraakt aan het medicijn. De rust die optreedt als u geen last meer heeft van pijn, wordt soms verward met sufheid en slaperigheid.
  • Verstopping (obstipatie). Gebruik, als dat mogelijk is, vezelrijke voeding en drink veel. Meestal schrijft uw arts, als u morfine gebruikt, ook een laxerend middel voor. Raadpleeg uw arts als u door morfine last heeft van verstopping.
  • Maagdarmklachten, zoals misselijkheid en zelden braken, opkomend maagzuur, buikpijn en minder eetlust. Deze bijwerkingen gaan meestal over als uw lichaam aan dit medicijn gewend is. Als u hier na enkele weken nog steeds last van heeft, raadpleeg dan uw arts.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Droge mond. Hierdoor ontstaan sneller gaatjes in uw gebit. Poets en flos extra goed als u merkt dat u last heeft van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker uw gebit controleren als u dit medicijn gedurende meerdere weken gebruikt. Als u veel last heeft van een droge mond kunt u de aanmaak van speeksel stimuleren met (suikervrije) kauwgom of door te zuigen op ijsblokjes. Het helpt ook als u bij het eten iets drinkt of de voeding vochtig maakt, bijvoorbeeld met jus of vruchtenmoes.
  • Duizeligheid, vooral bij opstaan uit bed of uit een stoel. Dit gaat in het algemeen over als u na een paar dagen gewend bent geraakt aan dit medicijn. Als u zich duizelig voelt, sta dan niet te snel op uit bed of van een stoel. U kunt het best dan even liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen. Bespreek het met uw arts als u hier last van blijft houden.
  • Niet opmerken van pijn bij andere verwondingen. Omdat morfine pijnstillend werkt, zult u verwondingen minder snel opmerken. Let daarom extra op verwondingen van met name uw voeten, omdat hier vaak problemen bij ontstaan.
  • Koude-gevoel, rillingen, maar ook opvliegers, zweten en koorts. Raadpleeg uw arts als u hier te veel last van heeft.
  • Duizelingen of gevoel te tollen.
  • Hoofdpijn en vermoeidheid.
  • Spierschokken, spierkrampen en algehele zwakte. Wanneer u dit merkt, neem dan direct contact op met een arts.
  • Psychische klachten, zoals rusteloosheid, gejaagdheid, verwardheid of nervositeit.
  • Slaapproblemen, zoals slapeloosheid en abnormale dromen, zoals nachtmerries.
  • Huiduitslag, jeuk en, zeer zelden, galbulten. Dit kan wijzen op overgevoeligheid (zie Zeer zelden).

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Bemoeilijkte ademhaling. Dit komt alleen voor bij zeer hoge doseringen. Neem contact op met uw arts, als de ademhaling heel langzaam en oppervlakkig wordt.
    Slaap-apneu, een kortdurende periode van ademstilstand tijdens de slaap. Dit medicijn kan slaap-apneu veroorzaken. Als u al eerder last van slaap-apneu heeft gehad, kunt u hier meer last van krijgen. Neem contact op met uw arts als u merkt dat u nachtelijke aanvallen van stokkende ademhaling heeft of wanneer deze verergeren.
  • Moeilijk kunnen plassen. Dit is vooral van belang als u al moeite met plassen heeft door een vergrote prostaat. Met name bij toediening van morfine via de ruggenmergprik kan men soms een dag lang niet plassen. Neem contact op met uw arts zodra u plasproblemen bemerkt.
  • Wazig zien.
  • Na langdurig gebruik kan lichamelijke verslaving optreden. Dit komt doordat het lichaam na verloop van tijd went aan morfine. Dit kan geen kwaad. Alleen als het gebruik van morfine plotseling wordt gestopt, kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Dit kunt u voorkomen door het gebruik langzaam af te bouwen. Geestelijke verslaving komt bij gebruik als pijnstiller bijna nooit voor.
  • Seksuele stoornissen, zoals minder zin in vrijen en moeilijke erectie. Neem contact op met uw arts als u hier last van heeft.
  • Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit merkt u aan huiduitslag, jeuk, galbulten, benauwdheid, duizeligheid of flauwvallen. Waarschuw dan een arts.
  • Als u overgevoelig bent voor dit medicijn, mag u het niet meer gebruiken. Geef aan de apotheker door dat u overgevoelig bent voor morfine. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u het in de toekomst niet meer krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?

  • Tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan 'MGA' of 'retard'): heel doorslikken met water. Niet kauwen, fijnmaken of breken. De tabletten en capsules zijn zo gemaakt dat ze langzaam oplossen, waardoor ze gedurende 12 uur werken. Bij slikproblemen mag u de capsules eventueel wel openen, maar de korrels moet u dan wel heel doorslikken, eventueel gemengd met wat yoghurt, jam of vruchtenmoes.
  • Gewone tabletten: deze mag u eventueel wel kauwen.
  • Zetpillen: de zetpil in de anus inbrengen. Het maakt daarbij niet uit of u de zetpil met de punt naar voren of met de stompe kant naar voren inbrengt. U kunt de zetpil met een beetje water bevochtigen. Hierdoor kunt u hem wat makkelijker inbrengen.
  • Drank: meet de juiste hoeveelheid drank af in een maatbekertje. Drink het maatbekertje leeg en spoel het bekertje om. Drink na gebruik van de drank voldoende water.
    Hebt u een doseerpipet gekregen? Meet dan de juiste hoeveelheid drank af met de doseerpipet. Breng de drank over in een glas met water of vruchtensap, roer en drink de drank direct op.
    Hebt u een druppelflacon gekregen? Druppel dan het voorgeschreven aantal druppels in een glas water of vruchtensap, roer en drink de drank direct op.

Wanneer?
Het maakt niet uit welke tijdstippen u voor dit medicijn kiest. Wel raadt de arts u meestal aan dit medicijn altijd op dezelfde tijden in te nemen en niet te wachten tot de pijn weer toeneemt.

Hoelang?
U kunt het medicijn gebruiken zolang u hevige pijn heeft. Indien uw situatie het toelaat, zal uw arts met u overleggen of afbouwen mogelijk is en of u kunt overgaan naar een minder sterke pijnstiller. Als u dit medicijn gedurende meerdere weken gebruikt, is er een kans dat uw lichaam er gewend aan raakt. U mag dan niet plotseling stoppen met morfine. Als u dit medicijn al enkele weken gebruikt, kunt u beter geleidelijk afbouwen, dan heeft u minder last van ontwenningsverschijnselen.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Gebruikt u gewone tabletten, drank, injecties of zetpillen zo nodig tot maximaal 6 keer per dag? Gebruik de vergeten dosis alsnog. Houd daarna een interval van ten minste 4 uur aan voor u weer een volgende dosis gebruikt.

Gebruikt u tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan 'MGA' of 'retard')? En neemt u deze 2 keer per dag? Neem de vergeten dosis alsnog in. Houd daarna een interval van ten minste 12 uur aan voor u weer een volgende dosis inneemt.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden?
Het kan gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals sufheid, verwardheid en duizeligheid. U mag de eerste 2 weken dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden.

Na 2 weken zijn de meeste mensen voldoende gewend geraakt aan de effecten. U mag dan weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen. Als de dosering omhoog gaat, mag u weer 2 weken niet autorijden. U mag na 2 weken weer autorijden, als u geen last meer heeft van de bijwerkingen.

Nieuwe wet: vanaf 1 juli 2017 kunnen deelnemers aan het verkeer met een speekseltest gecontroleerd worden op drugsgebruik. Daarbij maakt de politie geen uitzondering voor het medicinaal gebruik van morfine.
Als u morfine gebruikt, kunt u een positief testresultaat verwachten. Dat betekent dat u risico loopt op een boete of ontzegging van de rijbevoegdheid.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema 'Medicijnen in het verkeer' lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?

Alcohol versterkt het versuffende effect van dit medicijn. Ook als u hier niets meer van merkt, omdat u gewend bent geraakt aan morfine, kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.

alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Mag ik morfine gebruiken met andere medicijnen?

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

  • Andere medicijnen die het reactievermogen verminderen. Bij deze medicijnen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar. Rijd zeker geen auto als u 2 of meer van dergelijke middelen gebruikt.
  • Naltrexon en naloxon. Deze medicijnen gaan de werking tegen van morfine en andere morfineachtige pijnstillers. Het kan juist om deze reden worden gebruikt.
  • Naltrexon en naloxon worden ook gebruikt bij mensen die alcoholverslaafd zijn. Mensen die het om die reden gebruiken, moeten er rekening mee houden dat morfineachtige pijnstillers bij hen minder werkzaam zijn. Als u al morfine gebruikt en u krijgt naltrexon of naloxon erbij kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen.
  • De pijnstillers pentazocine, buprenorfine en nalbufine. Deze pijnstillers verminderen de werking van morfine. Als u morfine gebruikt en u krijgt één van deze medicijnen erbij, kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Overleg hierover met uw arts. Dit geldt niet voor de pleisters met buprenorfine. Deze pleisters kunt u wel samen gebruiken met morfine bijvoorbeeld in het geval van doorbraakpijn.
  • Het medicijn tegen alcoholverslaving nalmefeen. Dit medicijn maakt morfineachtige pijnstillers minder werkzaam. Als u al morfine gebruikt en u krijgt nalmefeen erbij kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Overleg hierover met uw arts.
  • Sommige medicijnen tegen hiv. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.

Twijfelt u eraan of één van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Meld het aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent of dit binnenkort wilt worden. Over het gebruik van dit medicijn tijdens de zwangerschap is onvoldoende bekend om zeker te weten of het veilig is. Weeg daarom samen met uw arts de ernst van uw klachten af tegen het risico voor het kind.

Gebruik dit medicijn NIET vlak voor de bevalling. Bij gebruik vlak voor de bevalling kan uw kind na de geboorte moeite hebben met ademhalen. Bovendien kunnen bij gebruik in de laatste 3 maanden van de zwangerschap ontwenningsverschijnselen bij de baby ontstaan.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts. Dit medicijn komt in de moedermelk. Het kan dan bijwerkingen bij het kind geven, zoals moeite met ademhalen en sufheid. Bovendien kan het toeschieten van de moedermelk worden geremd.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

Het is meestal niet verstandig in één keer te stoppen. Stop daarom geleidelijk door de dosis langzaam af te bouwen. Overleg hierover met uw arts.

Als u dit medicijn slechts kort heeft gebruikt, bijvoorbeeld enkele dagen, kunt u wel in één keer stoppen. Neem contact op met uw arts als u last krijgt van een van de volgende ontwenningsverschijnselen: onrust, diarree, braken, misselijkheid, verlies van eetlust, niezen, koorts, zweten, slapeloosheid, depressie en angst.

Onder welke namen is morfine verkrijgbaar?

De werkzame stof morfine zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Morfine is al heel lang internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Kapanol, MS Contin, Oramorph en Sendolor en als het merkloze Morfine en Morfinesulfaat in tabletten, capsules, drank, zetpillen, injecties en infuusvloeistof.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 18-05-2018

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

morfine is te gebruiken bij:

Gerelateerde zorg & gebruik

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

19 June 2017

Langzaam opgebouwd na methadongebruik tot ik alleen deze nodig had. 4-5 per dag. Pas in ziekenhuis gelegen met fentanyl pomp, sprong gat in de lucht toen i...

14 June 2017

het fijne van dit middel het haalt de scherpe randjes van de pijn weg in mijn geval chronisch pancreatitis

28 September 2016

Goed, echter ik had 40 en daar zat de kleurstof cochelinerood in, heftige uitbraak van eczeem ten gevolge. Te zot voor woorden een extra kleurstof toe te v...

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.