Hartfalen

Hartfalen

Trefwoord
naar klachten & ziektes

Hartfalen

Wat is hartfalen?

Bij hartfalen is de pompkracht van het hart verminderd. Daardoor wordt u bij inspanning snel moe en kortademig.

Hartfalen kan verschillende oorzaken hebben: 

  • De hartspier wordt minder goed van bloed voorzien.
  • De hartspier is beschadigd, bijvoorbeeld door een hartinfarct.
  • Als hoge bloeddruk lange tijd niet wordt behandeld, dan kan de kracht van de hartspier afnemen.
  • Een lekkende hartklep kan hartfalen veroorzaken. 
  • Op hogere leeftijd wordt de hartspier zwakker.
    Kijk voor meer informatie over Hartfalen op www.thuisarts.nl

    Hoe herken ik hartfalen?

    Bij hartfalen pompt het hart minder krachtig. Daardoor krijgen organen en weefsels in uw lichaam minder bloed toegevoerd, en dus ook minder voedingsstoffen en zuurstof. Dit geeft de volgende verschijnselen: 

    • Bij inspanning wordt u snel kortademig en moe.
    • In de longen kan zich vocht ophopen waardoor u kortademig en benauwd wordt, vooral als u ligt.
    • U houdt vocht vast en daardoor neemt uw lichaamsgewicht toe. Uw voeten en enkels worden dikker.
    • Uiteindelijk kunt u ook moe en kortademig zijn zonder dat u zich inspant.
    Kijk voor meer informatie over Hartfalen op www.thuisarts.nl

    Kan ik er zelf iets tegen doen?

    U kunt zelf veel doen om klachten van hartfalen te verminderen en ernstige klachten tegen te gaan.

    • Zorg dat u fit blijft, beweeg regelmatig. Voor de een betekent dit dagelijks een halfuur wandelen of fietsen. Voor een ander betekent het een keer extra de trap op of de tuin in lopen. Bij ernstig hartfalen (kortademigheid bij stilstaan of zitten) kunnen deze inspanningen al te veel zijn. U moet zich dan niet forceren.
    • Overgewicht is een extra belasting voor het hart. Door gezond te eten en regelmatig te bewegen raakt u overtollige kilo’s kwijt. Blijf wel voldoende eten zodat u een normaal gewicht behoudt.
    • Controleer en noteer elke ochtend bij het opstaan uw gewicht. Als u in enkele dagen meer dan twee kilo aankomt, betekent dat dat u vocht vasthoudt.
    • Wees heel zuinig met zout, want door zout houdt uw lichaam extra vocht vast. Voeg geen zout toe aan het eten en vermijd kant en klare producten (ook soepen) met een hoog zoutgehalte.
    • Drink niet meer dan 2,5 liter vocht per dag (bij ernstig hartfalen niet meer dan 1,5 tot 2 liter per dag).
    • Beperk het drinken van alcohol tot 1 glas per dag. Drink liever niet elke dag alcohol. Te veel alcohol is slecht voor uw hart en kan hartfalen verergeren.
    • Stop met roken. Roken vermindert de doorbloeding van de hartspier. Daardoor gaat de conditie van uw hart snel achteruit.
    • Meervoudig onverzadigde vetzuren lijken de kans op ernstig hartfalen te verminderen. Eet bij voorkeur 2 keer per week vette vis (zoals makreel, zalm of haring).
    • Vrijen mag, maar ‘luister naar uw lichaam’: doe het rustig aan als u merkt dat het te veel inspanning kost.
    • Vliegreizen maken kan. Maar als u ook met medicijnen lichte klachten houdt, dan wordt verblijf op grote hoogte (boven 1500 tot 2000 m) en in heel warme en vochtige gebieden afgeraden.
    • Als u zittend in een stoel al kortademig bent, dan mag u niet autorijden.
    Kijk voor meer informatie over Hartfalen op www.thuisarts.nl

    In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?

    Neem contact op met uw huisarts:

    • als u merkt dat u bij inspanning sneller kortademig of moe wordt;
    • als u 's nachts (terwijl u plat ligt) benauwd wordt of vaker moet plassen;
    • als u binnen enkele dagen twee of meer kilo bent aangekomen;
    • als u dikke voeten en enkels krijgt;
    • als u veel vocht verliest door overgeven, diarree, of zweten (bij koorts of heel warm weer).

    In die situaties kunnen uw medicijnen zo nodig worden aangepast.

    Kijk voor meer informatie over Hartfalen op www.thuisarts.nl

    Wat kan de apotheker voor mij doen?

    Speciaal bij hartfalen

    • Bloeddruk meten

    Een hoge bloeddruk zorgt voor een hoger risico op andere hart- en vaatziekten, net als hartfalen. Het is daarom belangrijk dat uw bloeddruk in de gaten wordt gehouden. In sommige apotheken kan de apotheker uw bloeddruk meten. Ook kunt u zelf thuis uw bloeddruk meten, door gebruik te maken van een bloeddrukmeter. Uw apotheker kan u begeleiden in het zelf meten van uw bloeddruk.

    • Stoppen met roken

    Roken zorgt voor een hoger risico op andere hart- en vaatziekten, net als hartfalen. Daarom is het belangrijk te stoppen met roken. In de apotheek kunt u nicotinevervangende middelen kopen die u kunnen helpen bij het stoppen met roken. Uw apotheker kan u advies geven over het gebruik van deze middelen.

    Roken kan ook de afbraak van bepaalde medicijnen versnellen. Als u stopt met roken, kan de hoeveelheid van die medicijnen in het bloed toenemen. Hierdoor kunnen ze sterker werken of bijwerkingen geven. U heeft dan een lagere dosering nodig. Geef het dus aan uw apotheker door als u stopt met roken. De apotheker kan dan controleren of de dosering van uw medicijn omlaag moet en dit doorgeven aan uw arts.

    Algemeen

    Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

    • Receptcontrole

    De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

    • Overzicht van uw medicijnen

    Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

    • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

    Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

    • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

    Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

    • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

    De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

    • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

    Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

    • Medicatiebeoordeling

    Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

    • Zelfzorg

    Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

    • Bezorgservice

    Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

    Welke medicijnen worden gebruikt bij hartfalen?

    Geneesmiddelen zijn een belangrijk onderdeel van de behandeling van hartfalen. Er worden verschillende soorten geneesmiddelen gebruikt. Meestal wordt een combinatie van verschillende middelen voorgeschreven.

    Plasmiddelen
    Door plasmiddelen scheiden de nieren meer zout uit, dat vocht met zich meetrekt en via de urine afgevoerd. Hierdoor ontstaat afname van overtollig vocht in de bloedbaan en hoeft het hart minder hard te werken, zodat de pompkracht van het hart toeneemt. De dikke enkels, benauwdheid en moeheid zullen verminderen.

    • Thiazide-plasmiddelen. Voorbeelden zijn chloortalidon, hydrochloorthiazide en indapamide.
    • Kaliumsparende plasmiddelen: zorgen behalve hun vocht afdrijvend (vermogen) effect ook dat er minder kalium wordt uitgescheiden via de nieren, zodat de kans op bijwerkingen op het hart minder wordt. Deze middelen worden gebruikt als de hoeveelheid kalium in uw bloed te laag is. Voorbeeld is triamtereen.
    • Thiazide-plasmiddelen in combinatie met kaliumsparende plasmiddelen. Voorbeelden zijn epitizide in combinatie met triamtereen, hydrochloorthiazide in combinatie met triamtereen en hydrochloorthiazide in combinatie met amiloride.
    • Lis-plasmiddelen. Voorbeelden zijn bumetanide en furosemide.

    ACE-remmers
    ACE-remmers verlagen de bloeddruk en verbeteren de pompkracht van het hart. Voorbeelden zijn benazepril, captopril, cilazapril, enalapril, fosinopril, lisinopril, perindopril, quinapril, ramipril, trandolapril en zofenopril.

    Hartglycosiden
    Hartglycosiden verbeteren de pompkracht van het hart en vertragen tevens de hartslag, zodat het hart per slag meer tijd krijgt zich samen te trekken en het bloed rond te pompen. Hierdoor verbetert de afvoer van overtollig vocht via de nieren en de urine en zullen vochtophopingen en benauwdheid verminderen. Voorbeeld is digoxine.

    Bètablokkers
    Bètablokkers verlagen de bloeddruk, vertragen de hartslag en verminderen de zuurstofbehoefte van het hart. Hierdoor verbetert de pompkracht van het hart. Voorbeelden zijn bisoprolol, carvedilol en metoprolol.

    Angiotensine-II-blokkers
    Angiotensine-II-blokkers verbeteren mogelijk de pompkracht van het hart. Deze werking is niet goed aangetoond, maar er wordt nog onderzoek naar gedaan. Het wordt gecombineerd met andere geneesmiddelen tegen hartfalen. Voorbeeld is losartan.

    Vaatverwijders
    Vaatverwijders verwijden de bloedvaten, met name de vaten die het bloed naar het hart toe leiden. Daardoor staat er minder druk op het bloed dat het hart binnenstroomt. Het hart hoeft dan minder hard te werken waardoor de pompkracht van het hart toeneemt. Voorbeeld is isosorbidedinitraat.

    Alfablokkers
    Alfablokkers maken de bloedvaten wijder, waardoor de druk op het hart afneemt en het hart het bloed gemakkelijker kan rondpompen. Alfablokkers zijn geen eerste-keusgeneesmiddelen bij hartfalen, vanwege bijwerkingen. Ze worden alleen voorgeschreven als andere middelen onvoldoende werken. Alfablokkers worden dan in combinatie met andere middelen gebruikt. Voorbeeld is prazosine.

    Ivabradine
    Ivabradine vertraagt de hartslag en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart. Hierdoor verbetert de pompkracht van het hart.

    Nitroglycerine
    Nitroglycerine wordt gebruikt bij acuut hartfalen. Hierbij treden de symptomen van hartfalen plotseling op. U kunt dan plotseling last krijgen van vocht achter de longen, ernstige benauwdheid en een piepende ademhaling. Nitroglycerine verwijdt de bloedvaten, met name de vaten die het bloed náár het hart leiden. Ook verlaagt het de bloeddruk. Hierdoor vermindert de vocht in de longen en voelt u zich minder benauwd.

    Sacubitril
    Sacubitril versterkt de werking van lichaamseigen stoffen (natri-uretische peptiden). Deze peptiden verbeteren de doorstroming door de nieren, waardoor u meer vocht en zout uitplast. De bloeddruk gaat daardoor omlaag, zodat het hart minder krachtig hoeft te pompen. Het wordt altijd gebruikt in combinatie met de angiotensine-II-blokker valsartan.

    Laatst bijgewerkt KNMP: 22-03-2017
    Laatst bijgewerkt NHG: 05-02-2015

    Disclaimer

    De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De onderdelen over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt en over wat de apotheker voor u kan doen, zijn geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

    Medicijnen te gebruiken bij hartfalen

    Thuisarts.nl

    De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

    Naar thuisarts.nl

    Vraag het de webapotheker

    Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

    Vraag het de webapotheker

    Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.