botuline A toxine

naar medicijnen

botuline A toxine

Wat doet botuline A toxine en waarbij gebruik ik het?

Botuline A toxine verlamt de zenuwen die de spieren aansturen, waardoor de spieren verslappen. Het toxine is afkomstig van de botulinebacterie. Dit toxine is een gif dat in warme zomers in stilstaand water ook verantwoordelijk is voor vis- en watervogelsterfte ('botulisme').

In kleine hoeveelheden en precies in een bepaalde spier toegediend kan het bij een scala van aandoeningen worden gebruikt: spierpijn en spierkramp door dystonie of spasticiteit, overmatig zweten van de oksels, overmatige speekselvloed, als cosmetische ingreep bij bepaalde huidaandoeningen, zoals fronsrimpels, voorhoofdsrimpels en kraaienpootjes, bij anusscheurtjes, bij urine-incontinentie en bij migraine.

Spierpijn

  • Bij pijn

Botuline A toxine wordt gebruikt om spierpijn door verkrampte spieren als gevolg van dystonie of spasticiteit te behandelen. Hoe het werkt, kunt u lezen bij Spierkramp.

Lees meer over spierpijn

Spierkrampen

Toepassing
Botuline A toxine wordt gebruikt bij mensen die verkrampte spieren hebben als gevolg van dystonie of spasticiteit.

Verschijnselen
Bij dystonie is sprake van een stoornis in de aanspanning van de spieren. De spierspanning is vaak te hoog. Verder is er een verstoorde samenwerking tussen de spieren. Hierdoor ontstaat beven, trillen en abnormaal draaiende of wringende bewegingen in een of meer lichaamsdelen en kan de lichaamshouding in rust of bij bewegen afwijkend zijn. Dit veroorzaakt pijn en ongemak.

Voorbeelden van dystonie zijn ongecontroleerde bewegingen van hoofd en nek (scheve gedraaide nek, `torticollis`), van de oogleden (knipperen of dichtvallen, `blefarospasme`), van de stembanden (geknepen stem, `dysfonie`), van de mond, tong en kaakspieren (abnormaal opensperren en dichtklemmen van de mond), van de spieren aan één kant van het gelaat (`hemifacialisspasme`), van de armen, handen of vingers (`schrijverskramp`, `muziekkramp`).

Bij spasticiteit zijn bepaalde spieren abnormaal samengetrokken. Voorbeelden zijn een aangeboren spitsvoet of andere misvormingen bij kinderen en spastische vervorming van pols, hand, arm of schouder.

Werking
In zeer kleine hoeveelheden op de juiste plaatsen ingespoten, verlamt botulinetoxine langdurig de zenuw die de verkrampte spier aanstuurt. De spier verslapt daardoor en de dystonie of spasticiteit nemen af.

Effect
De werking is merkbaar na één tot twee weken. Hoewel botulinetoxine de zenuw blijvend verlamt, duurt de werking meestal twee tot vier maanden lang. Dit is afhankelijk van de snelheid waarmee de zenuw nieuwe uitlopers vormt die de functie van de verlamde zenuw overnemen.

Lees meer over spierkrampen

Overmatige transpiratie

Men spreekt van overmatige transpiratie wanneer u, ook zonder inspanning, last heeft van veel zweten. U hebt continu vochtige handen en/of voeten. Op uw kleding zijn vaak vochtplekken zichtbaar, vooral op de rug en onder de oksels.

Werking
Botuline A toxine verlamt de zenuwen die de zweetklieren aansturen. In zeer kleine hoeveelheden ingespoten in de buurt van de zweetklieren in de oksels legt botuline A toxine de zweetproductie stil.

Effect
De werking is merkbaar binnen één week en houdt gemiddeld 7,5 maand (Botox) of 11 maanden (Dysport) aan.

Lees meer over overmatige transpiratie

Overmatige speekselvloed

Overmatige speekselvloed of kwijlen is een sociaal zeer hinderlijke aandoening. Het kan verschillende oorzaken hebben: neurologische stoornissen, zoals epilepsie, de ziekte van Parkinson, amyotrofe lateraalsclerose (ALS), een beroerte, infectie van de mondholte of het gebruik van sommige geneesmiddelen.

Werking
Botuline A toxine verlamt de zenuwen die de speekselklieren aansturen. In zeer kleine hoeveelheden ingespoten in de buurt van de speekselklieren remt botuline A toxine de speekselproductie.

Effect
Er zijn nog onvoldoende gegevens over het effect. Een eerste onderzoek wijst uit dat de werking merkbaar is binnen één week. De werking houdt gemiddeld drie maanden aan.

Lees meer over overmatige speekselvloed

Overige huidaandoeningen

Toepassing
Veel rimpels in het gelaat ontstaan door willekeurig of onwillekeurig aanspannen van spiertjes vlak onder de huid. Hierdoor kunnen vooral fronsrimpels op het voorhoofd en tussen de wenkbrauwen en kraaienpootjes aan weerszijde van de ogen ontstaan.

Mensen die veel fronsen, kunnen ongewild een norse of boze uitdrukking krijgen. Als men dit hinderlijk vindt, is het mogelijk voor een cosmetische behandeling met botuline A toxine te kiezen.

Werking
In zeer kleine hoeveelheden op de juiste plaatsen ingespoten verlamt botulinetoxine langdurig de zenuw die de spiertjes onder de huid aanstuurt. De spiertjes verslappen daardoor en de rimpelvorming neemt af.

Effect
De werking is merkbaar na één tot twee weken. Hoewel botulinetoxine de zenuw blijvend verlamt, duurt de werking meestal twee tot vier maanden lang. Dit is afhankelijk van de snelheid waarmee de zenuw nieuwe uitlopers vormt die de functie van de verlamde zenuw overnemen.

Lees meer over overige huidaandoeningen

Anusscheurtjes

Anusscheurtjes zijn scheurtjes in het slijmvlies van de anus. De scheurtjes worden in de meeste gevallen door (dikke) harde ontlasting veroorzaakt, maar zij kunnen ook ontstaan bij seksueel contact via de anus. 

Anusscheurtjes kunnen klachten geven van pijn bij en na ontlasting, jeuk, branderig gevoel, en licht bloedverlies. Als daardoor de ontlasting wordt opgehouden, worden de klachten alleen maar erger. De ontlasting wordt harder waardoor de scheurtjes steeds open scheuren en meer pijn veroorzaken.

Behandeling
Met de volgende maatregelen kunt u proberen de anusscheurtjes te genezen en volgende anusscheurtjes te voorkomen.

  • Ga direct naar het toilet als u aandrang voelt. U voorkomt dan opnieuw harde ontlasting waardoor beschadiging kan optreden.
  • Pers niet te hard. Heeft u harde ontlasting of bent u verstopt, gebruik dan een dieet met veel vezels en drink veel vocht om de ontlasting zachter te maken. Eventueel kunt u tijdelijk een mild laxeermiddel gebruiken.
  • Neem voldoende lichaamsbeweging. Dit zet de darmen aan tot activiteit, zodat de ontlasting zacht blijft.
  • Gebruik zacht toiletpapier of een natte washand om de anus schoon te maken. U kunt ook met warm water spoelen. Gebruik liever geen zeep of vochtige toiletdoekjes, omdat deze nogal eens kunnen irriteren.
  • Draag katoenen ondergoed, dit geeft minder beschadiging van de huid.
  • Krab niet, dit verergert de jeuk en irritatie.

Bij jeuk en irritatie kunt u zinksulfaat vaselinecrème rond de anus smeren. Heeft u vooral veel last van pijn dan kunt u beter lidocaïne vaselinecrème gebruiken. Als de pijn lang aanhoudt, kan uw arts botuline A toxine toedienen. Soms moet u hierna isosorbidinitraat op en rond de anusscheurtjes smeren.

Effect
In zeer kleine hoeveelheden ingespoten in de sluitspier rond de anus, verlamt botuline A toxine deze sluitspier. Hierdoor zal de onlasting makkelijker gaan. De scheurtjes krijgen dan de kans om te genezen.

Lees meer over anusscheurtjes

Urine-incontinentie

Botuline A toxine wordt gebruikt bij urine-incontinentie door een overactieve blaasspier. Dit heet het overactieve-blaassyndroom.

Verschijnselen
Bij het overactieve-blaassyndroom voelt u aandrang om te plassen, terwijl de blaas nog lang niet vol is. Daardoor moet u vaak plassen, ook 's nachts. Omdat u zo vaak moet plassen, zijn het vaak maar kleine beetjes.

Behandeling
U kunt de blaasspier trainen door elke keer als u moet plassen, te proberen het plassen 15 minuten uit te stellen. Artsen schrijven botuline A toxine voor als dergelijke oefeningen om de blaas te trainen niet of onvoldoende helpen en andere medicijnen ook niet helpen.
 
Werking
In zeer kleine hoeveelheden ingespoten in de blaaswand, verlamt botuline A toxine de zenuw die de blaasspier aanstuurt. De blaasspier zal minder vaak en minder heftig samentrekken. U hoeft hierdoor minder vaak te plassen en kunt uw plas beter ophouden.

Effect
De werking is merkbaar binnen 2 weken en houdt 8 tot 10 maanden aan.   

Lees meer over urine-incontinentie

Migraine

  • Bij migraine

Verschijnselen
Bij migraineaanvallen heeft u last van bonzende hoofdpijn, meestal aan één kant van het hoofd. Ook zijn mensen met migraine vaak misselijk en overgevoelig voor licht en geluid. Sommige vrouwen hebben aanvallen rond de menstruatie. Een migraineaanval duurt meestal een dag, maar kan ook korter of langer duren.

Oorzaak
De oorzaak van migraine is niet bekend, waarschijnlijk gaat het om een combinatie van factoren. Wel weet men dat tijdens een migraineaanval bloedvaten in de hersenen korte tijd vernauwd en daarna sterk verwijd zijn. Mogelijk speelt de natuurlijk voorkomende stof serotonine een rol bij het ontstaan van migraine.

Behandeling
Als u vaak migraine heeft, bijvoorbeeld meer dan twee aanvallen per maand, dan kunt u medicijnen gebruiken om de aanvallen te voorkomen. Eerste-keuzemiddelen zijn dan bètablokkers, zoals propranolol. Mochten deze niet werken, dan kan in een enkel geval botuline A toxine worden geprobeerd.

Effect
Botuline A toxine remt stoffen af die pijn geven bij migraine.

Lees meer over migraine

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven. In welke mate u er last van heeft, hangt af van de hoeveelheid en de plaats van inspuiting.

De belangrijkste bijwerkingen zijn slikproblemen, hangend ooglid, oorontsteking, pijn, virusinfecties en spierzwakte.

Verder kunnen mensen met de spierziekte myasthenia gravis en mensen met slikproblemen of ademhalingsproblemen extra last van hun aandoening krijgen. Overleg met uw arts als een van deze aandoeningen heeft.

Sommige bijwerkingen zijn het gevolg van een plaatselijk te sterke werking, deze bijwerkingen verdwijnen vanzelf weer geleidelijk in enkele weken.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

  • Virusinfectie en oorontsteking.
  • Pijn en spierzwakte.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Ontsteking van het neusslijmvlies, luchtweginfecties, grieperig gevoel en koorts.
  • Hoofdpijn, duizeligheid, slaperigheid, en een tintelingen of een doof gevoel.
  • Spierpijn, stijfheid en pijn in de spieren en gewrichten.
  • Zweten op andere plaatsen dan de oksels en abnormale lichaamsgeur.
  • Droge mond, misselijkheid en opvliegers.
  • Wazig zien.
  • Huiduitslag en kaalheid.
  • Pijn en een brandend gevoel of bloedingen op de injectieplaats.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Depressie en slapeloosheid.
  • Flauwvallen.
  • Geheugenverlies.
  • Huiduitslag, jeuk en galbulten. In zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. Neem dan direct contact op met uw arts.
  • Oedeem. Dit merkt u vooral aan opgezwollen enkels en voeten.
  • Spiertrekkingen en hartritmestoornis. Een hartritmestoornis merkt u aan hartkloppingen, duizeligheid en flauwvallen. Neem contact op met uw arts als u hier last van heeft.
  • Ernstige allergie (met onder andere benauwdheid, zwelling van mond, keel of strottenhoofd, shock). Krijgt u last van benauwdheid, zwelling van mond, tong, keel of strottenhoofd, ernstige huiduitslag of galbulten, staak dan meteen het gebruik en neem contact op met uw arts.
  • Neusbloeding.

Bij toepassing bij scheve gedraaide nek ('torticollis'), bij spierkrampen in de oogleden ('blefarospasme') en bij spierkrampen aan een kant van het gelaat ('hemifacialisspasme') ook

  • Soms: slikproblemen, hangend ooglid.
  • Zelden: oogontsteking, droge ogen, lichtschuwheid, tranenvloed.
  • Zeer zelden: dubbelzien, wazig zien, gezwollen ooglid, verhoogde oogdruk.

Bij toepassing bij urine-retentie ook

  • Regelmatig: moeilijk kunnen plassen. Deze bijwerking gaat meestal vanzelf over. Als u hier na enkele weken nog steeds last van heeft, raadpleeg dan uw arts. Uw blaas wordt dan met een katheter leeggemaakt.
  • Regelmatig: Blaasontsteking (urineweginfectie). U merkt dit aan pijn bij het plassen, vaak kleine beetje moeten plassen en buikpijn. Raadpleeg uw arts, als u dit merkt.

Bij toepassing bij kraaienpootjes ook

  • Zelden: gezwollen ooglid en droge ogen.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering altijd op de bijsluiter of op de verpakking.

Hoe?
De injectie moet door een gespecialiseerde arts worden toegediend.

Hoe lang?
Een injectie werkt afhankelijk van de dosering en plaats van inspuiting enkele weken tot maanden. De oorspronkelijke klachten komen dan geleidelijk weer terug. U kunt daarna weer opnieuw een injectie krijgen, overleg hierover met uw arts.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Als u een afspraak vergeten bent bij de specialist, kunt u alsnog een nieuwe afspraak maken.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden?
Sommige medicijnen hebben invloed op het reactievermogen. Het is dan strafbaar om aan het verkeer deel te nemen. Als u bij een ongeval betrokken raakt terwijl uw rijvaardigheid is beïnvloed, bent u wettelijk aansprakelijk voor de gevolgen. Of dit medicijn de rijvaardigheid beïnvloedt, leest u hieronder.

Dit medicijn kan bepaalde bijwerkingen veroorzaken en deze zouden uw rijvaardigheid kunnen verminderen. Deze bijwerkingen zijn wazig zien, duizeligheid, slaperigheid, spierzwakte en lichaamszwakte. Beoordeel zelf hoeveel last u van deze bijwerkingen heeft. Houd rekening met onderstaande tips als u besluit te gaan autorijden.

Tips voor als u wilt autorijden

  • Meent u dat u kunt autorijden, vraag dan iemand om de eerste keren naast u te zitten en uw rijvaardigheid te beoordelen. Voor uzelf is het vaak moeilijk te zien of u minder goed rijdt. Deze persoon kan zien of u met wisselende snelheden rijdt, slingert en geïrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers.
  • Rijd niet als u onscherp ziet.
  • Rijd niet als u duizelig, slaperig of slap bent, last heeft van spierzwakte, moeite heeft u te concentreren of wakker te blijven of als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden.
  • Rijd niet als u alcohol heeft gebruikt. Alcohol versterkt de versuffende bijwerking van dit medicijn in belangrijke mate.
  • Rijd niet langer dan één uur achter elkaar, ook al voelt u zich goed.
  • Rijd niet 's nachts of bij slecht weer.

Rijd geen auto als u dit medicijn gebruikt in combinatie met andere medicijnen die uw rijvaardigheid kunnen beïnvloeden.

alcohol drinken en alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.

Mag ik botuline A toxine gebruiken met andere medicijnen?

Er zijn van dit medicijn geen belangrijke wisselwerkingen met andere medicijnen bekend.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Gebruik dit medicijn niet tijdens de zwangerschap. Als u dit medicijn gebruikt en u denkt erover zwanger te worden, overleg dan met uw arts. Zo mogelijk kunt u tijdelijk overstappen op een ander medicijn .

Borstvoeding
Gebruik dit medicijn niet als u borstvoeding geeft of stop de borstvoeding. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk terechtkomt en of het schadelijk is voor de baby. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander v voorschrijven, waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

U kunt op elk moment in één keer met het gebruik van dit medicijn stoppen.

Indien u dit medicijn jarenlang in vrij hoge dosering heeft gebruikt, zoals bij torticollis, is er een kleine kans op een tijdelijke verergering van de kramp, epileptische aanvallen of hallucinaties. In deze gevallen is het beter de behandeling af te bouwen door de hoeveelheid in te spuiten botuline A toxine geleidelijk te verlagen.

Onder welke namen is botuline A toxine verkrijgbaar?

De werkzame stof botuline A toxine zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Botuline A toxine is sinds 1993 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Azzalure, Bocouture, Botox, Dysport en Xeomin in injecties.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 09-08-2016

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

9 August 2016

Niet altijd goed, nu ben ik bijna 4 weken geleden geprikt en het blijft aan de gang in mijn linkerhelft van mijn gezicht, niet normaal

13 December 2014

Botox

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.