Bloedarmoede

Bloedarmoede

naar klachten & ziektes

Bloedarmoede

Wat is bloedarmoede?

Bloedarmoede betekent dat er te weinig rode bloedcellen in het bloed zitten of dat de rode bloedcellen niet goed werken. Daardoor kan het bloed minder zuurstof vervoeren en kunt u verschillende klachten krijgen.

In de rode bloedcel zit hemoglobine (Hb). Hemoglobine is nodig om zuurstof te vervoeren vanuit uw longen naar alle delen van het lichaam.

Om te bepalen of u bloedarmoede heeft, wordt gekeken naar de waarde van het Hb in het bloed.

Mannen hebben bloedarmoede als het Hb lager is dan 8,5 mmol/l.
Vrouwen hebben bloedarmoede als het Hb lager is dan 7,5 mmol/l.
Voor zwangeren en kinderen gelden andere waarden.

De medische term voor bloedarmoede is anemie.

Bloedarmoede kan ontstaan door:

  • een tekort aan ijzer (dit is de meest voorkomende oorzaak)
  • een tekort aan vitamine B12
  • een tekort aan foliumzuur
  • een chronische ziekte, infectie of ontsteking
  • een erfelijke afwijking

Door bloedonderzoek kan uw huisarts de oorzaak van uw bloedarmoede vinden.

Bloedarmoede door een tekort aan ijzer

IJzer is de belangrijkste bouwsteen van hemoglobine. Een ijzertekort kan bijvoorbeeld in de volgende situaties ontstaan:

  • U verliest bloed
    • na een operatie, bevalling of miskraam
    • na een periode met langdurige of heftige menstruaties
    • na een periode waarin u langere tijd (ongemerkt) kleine beetjes bloed verliest, bijvoorbeeld in uw maag of darmen. Dit kan gebeuren door bepaalde pijnstillers (ibuprofen, diclofenac) of bij een ziekte van de maag of darmen.
  • Het lichaam heeft meer ijzer nodig.
    Dit is bijvoorbeeld zo als een kind in de groei is en bij een vrouw in de zwangerschap. Via de voeding krijgen de meeste mensen in Nederland genoeg ijzer binnen om aan een grotere ijzerbehoefte te voldoen.
  • Iemand eet heel lang, heel weinig voeding waar ijzer inzit.
    Bijvoorbeeld mensen met heel weinig eetlust of mensen die heel streng aan de lijn doen.
  • Uw lichaam kan het ijzer uit de voeding niet goed opnemen.
    Dit is bijvoorbeeld zo bij bepaalde maag-darmziektes.

Bloedarmoede door een tekort aan vitamine B12

  • Meestal komt dit door een ziekte van de maag of darmen (zoals atrofische gastritis of de ziekte van Crohn). De vitamine B12 kan dan niet voldoende door uw lichaam worden opgenomen.
  • Een andere oorzaak kan te weinig vitamine B12 in de voeding zijn. De meeste mensen krijgen voldoende vitamine B12 binnen via de voeding. Alleen als u maandenlang geen of te weinig dierlijke producten eet (vlees, vis, melk, kaas, eieren) en weinig goede vervangende voeding neemt, kunt u een tekort aan vitamine B12 krijgen. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij:
    • vegetariërs (mensen die geen vlees eten) als ze onvoldoende gevarieerd eten en onvoldoende melkproducten en eieren gebruiken
    • veganisten (mensen die geen vlees, vis, eieren en melkproducten eten)
    • alcoholisten
    • mensen met heel weinig eetlust of die streng aan de lijn doen
  • Een andere oorzaak is langdurig gebruik van bepaalde medicijnen, zoals:
    • protonpompremmers: bijvoorbeeld omeprazol of pantoprazol
    • een diabetesmiddel: metformine

Bloedarmoede door een tekort aan foliumzuur

Dit komt vooral voor bij mensen die te weinig voeding nemen waar foliumzuur inzit. Foliumzuur zit vooral in lever, asperges, spinazie, volkorenproducten en peulvruchten.

Alcoholisten hebben ook risico op een tekort aan foliumzuur, met name als ze ongezond eten.

Bloedarmoede door een chronische ziekte

Een chronische ziekte kan de aanmaak van hemoglobine verstoren. Bijvoorbeeld reumatoïde artritis, kanker of infecties die vaak optreden of lang duren. Waarschijnlijk worden in deze situaties de rode bloedcellen ook sneller afgebroken.

Bloedarmoede door een erfelijke afwijking

Een erfelijke afwijking van de hemoglobine kan bloedarmoede veroorzaken. De rode bloedcellen kunnen dan minder zuurstof vervoeren en worden sneller afgebroken.
Voorbeelden van deze afwijkingen zijn sikkelcelziekte en thalassemie. Deze afwijkingen komen meer voor bij mensen uit landen rond de Middellandse zee, uit Centraal Afrika en Suriname.

Kijk voor meer informatie over Bloedarmoede op www.thuisarts.nl

Hoe herken ik bloedarmoede?

Door bloedarmoede kunt u last hebben van:

  • een moe en zwak gevoel
  • snel kortademig worden bij inspanning
  • duizeligheid
  • het gevoel flauw te vallen
  • hartkloppingen
  • zweten
  • hoofdpijn
  • oorsuizen
  • bleekheid (bij ernstige bloedarmoede)
Kijk voor meer informatie over Bloedarmoede op www.thuisarts.nl

Kan ik er zelf iets tegen doen?

Wanneer u gezond en afwisselend eet, krijgt u genoeg bouwstoffen binnen om rode bloedcellen aan te maken.

In de volgende situaties is het verstandig extra producten te eten waar veel ijzer, vitamine B12 en foliumzuur in zit:

  • Uw voedingspatroon wijkt erg af, bijvoorbeeld door een zeer eenzijdig dieet of omdat u veganist bent.
  • U heeft een grote behoefte aan bouwstoffen. Dat is bijvoorbeeld zo bij kinderen in de groei of bij vrouwen tijdens de zwangerschap.
  • U bent chronisch ziek.
  • U verliest veel bloed bij uw menstruaties.

Waar zit veel ijzer in?

  • in vrijwel alle vleessoorten
  • in bepaalde vissoorten (kabeljauw, haring en sardines)
  • in bepaalde schaal- en schelpdieren (garnalen, mosselen en oesters)
  • in peulvruchten zoals bruine en witte bonen, linzen en sojabonen
  • in vrijwel alle noten
  • in brood
  • in gedroogd fruit, met name abrikozen en vijgen
  • in bepaalde groenten, met name andijvie, artisjok, broccoli, courgette, doperwten, druivenblad, postelein, tomatenpuree, raapstelen en schorseneren

Waar zit vitamine B12 in?

  • alleen in dierlijk voedsel, zoals vlees, vis, eieren en melkproducten

Waar zit foliumzuur in?

  • vooral in lever, asperges, spinazie, volkoren producten en peulvruchten
Kijk voor meer informatie over Bloedarmoede op www.thuisarts.nl

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Algemeen

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

  • Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

  • Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

  • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

  • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

  • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

  • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

  • Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

  • Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

  • Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

Welke medicijnen worden gebruikt bij bloedarmoede?

IJzer
Bij bloedarmoede veroorzaakt door een tekort aan ijzer worden verschillende ijzerzouten gebruikt. Deze bevatten ijzer en vullen een bestaand (of dreigend) ijzertekort aan. Het duurt zes weken tot enkele maanden van dagelijks gebruik totdat een tekort aan ijzer is aangevuld. Voorbeelden zijn ferrofumaraat en ferrosulfaat.

Vitamine B6 (pyridoxine)
Vitamine B6 wordt ook wel pyridoxine genoemd. Pyridoxine vermindert de verschijnselen van een bepaald type bloedarmoede (sideroblastaire anemie). Sideroblastaire anemie is een aangeboren afwijking. Bij dit type bloedarmoede is een zeer hoge vitamine B6 hoeveelheid nodig.

Foliumzuur
Foliumzuur (of de actieve vorm: folinezuur) wordt gebruikt bij bloedarmoede veroorzaakt door een tekort aan foliumzuur. Foliumzuur wordt ook wel vitamine B11 genoemd en is onder andere nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen. Een tekort aan foliumzuur in het lichaam kan worden aangevuld door het gelijknamige geneesmiddel foliumzuur te slikken, waardoor de bloedarmoede zal verdwijnen.

Hydroxocobalamine
Een tekort aan vitamine B12 veroorzaakt onder andere een bepaalde vorm van bloedarmoede (megaloblastaire anemie). Deze vorm van bloedarmoede geeft verschijnselen als vermoeidheid, vreemde gevoelswaarnemingen, zoals tintelingen in handen en voeten. Hydroxocobalamine is een vorm van vitamine B12. Het wordt gebruikt bij megaloblastaire anemie.

Ascorbinezuur
Ascorbinezuur is een vorm van vitamine C. Het wordt wel gebruikt bij methemoglobinemie. Dit is een bepaalde vorm van bloedarmoede, waarbij de rode bloedlichaampjes in het bloed te weinig zuurstof kunnen afgeven.

Azathioprine
Bij hemolytische anemie breekt het lichaam bepaalde rode bloedcellen af door een foutieve afweerreactie. Azathioprine onderdrukt deze afweerreactie. Meestal gebruikt u het samen met corticosteroïden.

Cyclofosfamide
Cyclofosfamide wordt gebruikt bij hemolytische anemie. Bij hemolytische anemie breekt het lichaam bepaalde rode bloedcellen af door een foutieve afweerreactie. Cyclofosfamide remt de cellen in het lichaam die afweerstoffen aanmaken. Hierdoor komen er minder afweerstoffen tegen de eigen bloedcellen vrij.

Hydroxycarbamide
Hydroxycarbamide wordt ook gebruikt bij sikkelcelziekte (sikkellcelanemie). Dit is een erfelijke vorm van bloedarmoede, waarbij ook andere ziekteverschijnselen kunnen optreden. Bij sikkelcelziekte zijn de rode bloedcellen star, waardoor ze de bloedvaten verstoppen en makkelijk kapot gaan. Hydroxycarbamide stimuleert de aanmaak van beweeglijkere rode bloedcellen.

Erytropoëtische groeifactoren
Erytropoëtische groeifactoren stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen. Het wordt gebruikt om bloedtransfusie te voorkomen en bij mensen die geen bloedtransfusie kunnen of willen krijgen. Voorbeelden zijn darbepoëtine en epoëtine.

Busulfan
Bij een zeer zeldzame vorm van bloedarmoede (thalassemie), heeft men rode bloedcellen die niet voldoende zuurstof kunnen vervoeren. Soms probeert men de aandoening te genezen met beenmergtransplantaties.

Enkele dagen voorafgaand aan de transplantatie van de stamcellen krijgt u busulfan. Busulfan vernietigt de eigen stamcellen waar bloedcellen uit worden gemaakt. Het vernietigt dus ook eventuele stamcellen waar slechte bloedcellen uit voortkomen. Na enkele dagen volgt de transplantatie, om met nieuwe gezonde stamcellen deze vernietigde cellen te vervangen.

Laatst bijgewerkt NHG: 01-10-2014

Disclaimer

De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De onderdelen over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt en over wat de apotheker voor u kan doen, zijn geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Thuisarts.nl

De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

Naar thuisarts.nl

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.