Klachten & ZiektesSteenpuist

Steenpuist

Wat is steenpuist?Hoe herken ik steenpuist?Kan ik er zelf iets tegen doen?Wat kan de apotheker voor mij doen?Welke medicijnen worden gebruikt bij steenpuist?
  • Een steenpuist (furunkel) is een diepe ontsteking van een haarzakje in uw huid.Er ontstaat een rode gevoelige zwelling met een puskop.

    Drie steenpuisten

    Afbeelding: 3 steenpuisten.

    Soms ontstaan verschillende steenpuisten tegelijk, in een groepje bij elkaar. Dit heet een negenoog (karbunkel).

    Steenpuisten zitten vooral in de oksel of de lies, op de bil, in de nek, in het gezicht of in de neus.

    Een steenpuist kan ontstaan als een haarzakje verstopt raakt. Of als de huid beschadigd is, bijvoorbeeld door strakke, schurende kleding.

    Bacteriën die in het haarzakje komen, kunnen daar een ontsteking veroorzaken. Bij een steenpuist zit de ontsteking onderin het haarzakje. Daar verzamelt zich dan pus.

    Meestal zijn stafylokokken (staphylococcus aureus) de oorzaak, soms andere bacteriën zoals streptokokken. Iedereen kan deze bacteriën bij zich dragen. Normaal geven ze geen klachten. Maar als de huid beschadigd raakt, kan er door deze bacteriën een ontsteking ontstaan.

    Mensen die regelmatig een steenpuist hebben, kunnen ‘drager’ zijn van de stafylokok. Er is dan een plek op het lichaam waar veel van deze bacteriën zitten, bijvoorbeeld in de neus, de oren of het gebied rond de anus. U hoeft geen last te hebben van de bacteriën op die plek. Maar de bacteriën kunnen zich vanuit die plek wel telkens over de huid verspreiden en ontstekingen geven. Ongeveer 1 op de 4 mensen (25%) is drager van de stafylokok. 

    Een steenpuist kan meestal geen kwaad en geneest vaak binnen enkele weken.

    Er is een zeer kleine kans dat u ernstig ziek wordt door een steenpuist als:

    • Een steenpuist in het gezicht zit, met name op of in de neus;
    • U een verminderde weerstand heeft, door ziekte (bijvoorbeeld kanker) of medicijnen (zoals prednison of chemotherapie);
    • U een aangeboren hartklepafwijking of kunstklep heeft, of als u eerder een ontsteking aan uw hart heeft gehad;
    • U een kunstgewricht heeft.
    Kijk voor meer informatie over steenpuist op www.thuisarts.nl
    • Een steenpuist begint als een rode plek op uw huid. De plek wordt dikker en doet pijn. Middenin de rode zwelling ontstaat een gele puskop. U kunt ook een zwart puntje zien.

      Meestal breekt de steenpuist binnen een week open. Dan komt de pus er vanzelf uit en kan de huid genezen.

      Kijk voor meer informatie over steenpuist op www.thuisarts.nl
        • Laat een steenpuist met rust. Raak hem niet aan en smeer er niets op, ook geen trekzalf. 
        • Baden of een nat verband wordt niet aangeraden. 
        • Als een puskop openbreekt, kunt u de huid met lauwwarm water afspoelen en het wondje met een pleister afdekken.
        • Blijft er (veel) pus uit het wondje komen? Dek de wond dan af met een verbandje. 
        • Draag liever geen kleding die strak zit of tegen de huid schuurt (om nieuwe beschadigingen van de huid te voorkomen).

        Neem de volgende maatregelen om te voorkomen dat u de bacteriën verspreidt naar andere mensen of naar andere plekken op uw eigen huid.

        • Raak de steenpuist niet aan (dus ook niet uitknijpen of krabben).
        • Was regelmatig uw handen met zeep en droog ze goed af.
        • Gebruik uw eigen handdoek en neem elke dag een nieuwe handdoek.
        • Knip uw nagels kort.

        Heeft u vaak steenpuisten? Dan zijn de hygiënische maatregelen extra belangrijk. U kunt dan ook uw lichaam 2 tot 3 keer per week wassen met een zeep of shampoo met chloorhexidine. Dit kunt u bij de drogist of apotheek kopen.

        Werk

        Werkt u in de voedingsindustrie, in de horeca of in de zorg, bijvoorbeeld in een keuken of in een ziekenhuis of verpleeghuis? Neem dan contact op met uw bedrijfsarts voordat u aan het werk gaat. De bedrijfsarts kan u vertellen of u extra maatregelen moet nemen om te voorkomen dat u bacteriën verspreidt.  

        Kijk voor meer informatie over steenpuist op www.thuisarts.nl
            • Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

              • Receptcontrole

              De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

              • Overzicht van uw medicijnen

              Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

              • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

              Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

              • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

              Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

              • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

              De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

              • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

              Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

              • Medicatiebeoordeling

              Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

              • Zelfzorg

              Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

              • Bezorgservice

              Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

            • Penicilline-antibiotica
              Penicilline-antibiotica doden vele soorten bacteriën en hebben een goede opname in het lichaam. Ze blokkeren een eiwit dat een belangrijke rol speelt bij de bacteriegroei waardoor de bacterie afsterft.
              Een aantal penicilline-antibiotica heeft een specifieke werking tegen bepaalde soorten ziekteverwekkers. Vanwege deze specifieke werking en de goede opname, worden deze middelen ingezet bij infecties van de huid. Wanneer een steenpuist in het gezicht zit, steeds blijft terugkomen of wanneer u zich erg ziek voelt door de steenpuist, kan de arts een antibioticakuur voorschrijven. Voorbeeld is flucloxacilline.

              Macrolide-antibiotica
              Macrolide-antibiotica remmen de groei van veel soorten bacteriën. Ze worden voorgeschreven wanneer penicilline-antibiotica niet gebruikt kunnen worden, bijvoorbeeld door een overgevoeligheid. Voorbeelden van macrolide-antibiotica zijn erytromycine en roxitromycine.

              Clindamycine
              Het antibioticum clindamycine bestrijdt veel soorten bacteriën. Bij steenpuisten wordt het gebruikt als de puist niet overgaat of in het gezicht zit en penicilline-antibiotica niet gebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld omdat men daar allergisch voor is.

              Chloorhexidine op de huid
              Chloorhexidine doodt bacteriën.
              U kunt het gebruiken om te voorkomen dat de bacterie van de steenpuist zich verspreidt en er nieuwe steenpuisten ontstaan.

              Mupirocine-zalf
              Mupiricine bestrijdt bepaalde bacteriën, vooral de stafylokok-bacterie. Bij een steenpuist die steeds terugkomt kan deze bacterie uit uw neus afkomstig zijn.
              In dat geval kan uw arts adviseren deze bacterie met een zalf in de neus te bestrijden, zoals mupirocine-neuszalf. Zo zal die bacterie uit uw neus verdwijnen. U heeft dan minder kans dat bacteriën uit uw neus nieuwe steenpuisten op uw huid veroorzaken.

              Ichthammol op de huid
              Ichthammol is een teerpreparaat en is geen goed middel om een steenpuist te behandelen. Het kan zelfs irritatie van de huid geven en wordt daarom niet meer aangeraden bij steenpuisten.

              Laatst bijgewerkt KNMP: 15-02-2018

              Laatst bijgewerkt NHG: 02-05-2017

              Disclaimer

              Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

              Vond u deze informatie nuttig?

              Thuisarts.nl

              De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

              Thuisarts.nl

              Vraag het de webapotheker

              Vraag het de webapotheker

              Vraag het de webapotheker

              Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.
              Informatie wordt bijgewerkt: