Klachten & ZiektesPrikkelbaredarmsyndroom

Prikkelbaredarmsyndroom

Wat is prikkelbaredarmsyndroom?Hoe herken ik prikkelbaredarmsyndroom?Kan ik er zelf iets tegen doen?Wat kan de apotheker voor mij doen?Welke medicijnen worden gebruikt bij prikkelbaredarmsyndroom?
  • We spreken van het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) wanneer iemand regelmatig buikklachten en problemen met de ontlasting heeft. De pijn zit vaak op wisselende plekken in de buik.

    Een syndroom is een groep van klachten die vaak samen optreden.

    nhg-afbeelding-pds.jpg

    Hoe klachten van een prikkelbare darm ontstaan is niet duidelijk. Het lijkt er op dat bij PDS de hersenen extra alert zijn voor wat er in de darmen gebeurt. Prikkels in de darmen worden direct door uw hersenen opgemerkt. Uw darm lijkt extra gevoelig en beweeglijk.

    Na een darminfectie (buikgriep) kunnen de klachten verergeren.

    Bij sommige mensen lijken de darmen sterk te reageren op prikkels, zoals drukte of spanningen. Wanneer de PDS-klachten verergeren, kan dat erop wijzen dat een bepaalde situatie stressvol is.

    Kijk voor meer informatie over prikkelbaredarmsyndroom op www.thuisarts.nl
    • Bij een prikkelbare darm kunnen de volgende klachten gedurende jaren regelmatig terugkomen:

      • buikpijn; bij de één een vervelend of opgeblazen gevoel in de buik, bij de ander heftige buikkrampen;
      • de pijn kan overal in de buik zitten en wisselen van plek;
      • de klachten kunnen verminderen nadat u ontlasting heeft gehad;
      • onregelmatige ontlasting in de vorm van verstopping, diarree of een afwisseling van beide.

      Andere klachten die erbij kunnen horen:

      • moeheid, misselijkheid, winderigheid of een gespannen gevoel in de buik;
      • ergere of minder klachten na het eten of na de ontlasting;
      • een vervelend gevoel of pijn in de maag en/of slokdarm, pijn of een naar gevoel bij het plassen, problemen met plassen, rugpijn of spier- en gewrichtsklachten. 

      De klachten verschillen per persoon. Sommige mensen hebben weinig klachten en kunnen er goed mee leven. Anderen hebben soms zulke heftige klachten dat ze hun dagelijkse bezigheden tijdelijk moeten onderbreken.

      Hoe de klachten verlopen is moeilijk te voorspellen. Soms zijn er langere perioden geen of weinig klachten, soms kunnen de klachten ineens heel heftig zijn.

      Kijk voor meer informatie over prikkelbaredarmsyndroom op www.thuisarts.nl
        • Als u zich zorgen maakt over uw klachten, dan is het goed om hierover te praten. Ongerustheid kan ervoor zorgen dat uw klachten verergeren en uw ongerustheid verder toeneemt. De klachten en de zorgen hierover versterken elkaar. Samen met uw huisarts bekijkt u of dit een rol speelt. U bespreekt dan ook hoe u de opeenvolging van ongerustheid en klachten zelf kunt doorbreken.

          Voorkom vermijdingsgedrag

          Probeer vermijdingsgedrag te verminderen. Als u bijvoorbeeld niet naar bijeenkomsten gaat omdat u niet zeker weet of daar wel een goed toilet in de buurt is, dan mist u misschien nuttige bijeenkomsten of gezellige feestjes die u juist wat afleiding kunnen geven. Als u gestrest raakt wanneer u naar een onbekende omgeving moet, dan kunnen PDS-klachten verergeren. Probeer of u toch wat meer van die bijeenkomsten kunt meemaken. Bouw het op door bijvoorbeeld met iemand af te spreken dat u maar een halfuurtje naar een feest gaat. Durf gerust te vragen of er ergens, weg van alle drukte, een toilet is waar u zo nodig even naartoe kunt.

          Verminder stress

          Pak stress aan. Zoals bij bijna elke ziekte kunnen stress en de klachten elkaar versterken. Bedenk waar de stress vandaan komt. Bespreek het met uw huisarts. Maak eventueel vooraf een dagboekje: schrijf op wanneer u spanningen of stress voelt en waar het minder van wordt.

          Eet gezond

          Ook voor mensen met PDS is het belangrijk om volwaardige voeding te nemen. Veel patiënten met PDS vertellen dat ze bepaalde voedingsmiddelen vermijden omdat ze merken dat die bij hen meer klachten geven. Ze nemen bijvoorbeeld geen kool, paprika, peulvruchten, ui, koolzuur, melkproducten, koffie, suiker, zoetstoffen, vet of citrusvruchten. Of het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen de klachten vermindert, is tot nu toe niet wetenschappelijk bewezen. Zodra u bepaalde voedingsmiddelen niet meer neemt, is het verstandig om eens met een diëtist te bespreken of en hoe u toch genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt. Een evenwichtig eetpatroon met minstens drie maaltijden per dag is ook voor patiënten met PDS van belang. Daarbij is het belangrijk om voldoende oplosbare vezels (vooral vezels uit groente en fruit) binnen te krijgen en genoeg te drinken.

          Beweeg voldoende

          Zes van de tien mensen met PDS zeggen dat niet al te inspannende regelmatige beweging de buikpijn en darmklachten vermindert. Kijk eens hoe het zit met uw dagelijkse beweging thuis, op school of op uw werk. Als u weinig beweegt, probeer dan eens of u af en toe wat kunt gaan wandelen. Kijk wat dat met uw klachten doet. Stop niet bij de eerste buikkramp maar probeer voorzichtig verder te bouwen aan uw gezondheid.

          Kijk voor meer informatie over prikkelbaredarmsyndroom op www.thuisarts.nl
              • Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

                • Receptcontrole

                De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

                • Overzicht van uw medicijnen

                Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

                • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

                Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

                • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

                Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

                • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

                De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

                • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

                Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

                • Medicatiebeoordeling

                Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

                • Zelfzorg

                Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

                • Bezorgservice

                Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

              • Prikkelbaredarmsyndroom met vooral pijnklachten

                Mebeverine
                Mebeverine verslapt vooral de spieren van de dikke darm, zodat deze zich minder hard samenknijpt. Hierdoor verminderen de darmkrampen. Ook zou het voor minder winderigheid, verstopping, dunne ontlasting, een opgezette buik en maagklachten zorgen. Het effect is klein.

                Scopolaminebutyl tabletten of zetpillen
                Als mebeverine niet werkt kan uw arts kiezen voor scopolaminebutyl. Scopolaminebutyl remt de darmenkrampen. De tablet en zetpil werken direct in de darmen en hoeven dus niet eerst in het bloed te worden opgenomen.

                Scopolaminebutyl werkt na een paar uur en blijft ongeveer 5 tot 8 uur werken. Als het te lang duurt voordat de tablet en zetpil werken kan uw arts ook een injectie met scopolaminebutyl geven.

                Pepermuntolie
                Bij het prikkelbaredarmsyndroom kunt u soms pepermuntolie gebruiken. Het heeft een ontspannend effect op maag en darmen. Hierdoor verminderen de maagdarmkrampen, winderigheid en buikpijn.

                Rifaximine
                Artsen schrijven rifaximine soms voor bij prikkelbaredarmsyndroom zonder verstopping. Het is nog onbekend hoe rifaximine precies werkt bij prikkelbaredarmsyndroom. Rifaximine vermindert de klachten van het prikkelbaredarmsyndroom in het algemeen. Ook krijgt u minder last van een opgeblazen gevoel.

                Prikkelbaredarmsyndroom met vooral diarreeklachten

                Loperamide
                Als bij het prikkelbaredarmsyndroom vooral last heeft van diarree, kunt u soms loperamide gebruiken. Loperamide remt de darmbewegingen en zorgt ervoor dat de anus beter sluit. Hierdoor blijft de darminhoud langer in de darmen en wordt het steviger. Ook voelt u minder aandrang en kunt u uw ontlasting beter ophouden. Loperamide vermindert ook de buikpijnklachten.

                Psylliumvezels
                Als u bij het prikkelbaredarmsyndroom vooral last heeft van diarree, kunt u soms psylliumvezels gebruiken. Psylliumvezels nemen in de darmen het vocht op dat te veel is. Hierdoor wordt de ontlasting vaster. Als u dit medicijn gebruikt bij diarree is het belangrijk om weinig te drinken, zodat het medicijn zoveel mogelijk vocht in de darmen kan opnemen.

                Ondansetron
                Als u bij het prikkelbaredarmsyndroom vooral last heeft van diarree, kan uw arts soms ondansetron voorschrijven. Het zorgt ervoor dat u minder aandrang voelt. Ook zorgt het voor stevigere ontlasting. Ondansetron helpt niet tegen de pijnklachten bij prikkelbaredarmsyndroom.

                Colestyramine
                Bij vermoeden van galzuur-diarree bij het prikkelbaredarmsyndroom, kan uw arts soms colestyramine voorschrijven. Galzuur-diarree wordt veroorzaakt door te veel galzuren in de darmen, bijvoorbeeld doordat het lichaam galzuur niet goed opneemt. In de darm bindt colestyramine aan het galzuur, waardoor diarree minder wordt.

                Prikkelbaredarmsyndroom met vooral verstoppingsklachten

                Psylliumvezels
                Als u bij het prikkelbaredarmsyndroom vooral last heeft van verstopping, kunt u soms psylliumvezels gebruiken. Psylliumvezels nemen water op, hierdoor krijgt u meer en zachtere ontlasting. Dit prikkelt de darm om harder te gaan werken. Als u dit medicijn gebruikt bij verstopping is het belangrijk om veel te drinken: 1,5 tot 2 liter per dag. Anders kan dit medicijn gaan klonteren in de darm en dit kan verstopping of afsluiting van de darm veroorzaken.

                Macrogol
                Als u bij het prikkelbaredarmsyndroom vooral last heeft van verstopping, kan uw arts soms macrogol voorschrijven. In de darm trekt macrogol vocht aan. Hierdoor wordt de ontlasting zachter en helpt het de darmbeweging van de dikke darm.

                Linaclotide
                Als u bij het prikkelbaredarmsyndroom vooral last heeft van verstopping, kan uw arts linaclotide voorschrijven. Dit medicijn helpt de darmbewegingen waardoor het laxerend werkt. Ook vermindert het de pijn in de darmen. Het effect is meestal binnen 1 tot 4 weken merkbaar.

                Prucalopride
                Als u bij het prikkelbaredarmsyndroom vooral last heeft van verstopping en de andere laxeermiddelen onvoldoende helpen, kan uw arts soms prucalopride voorschrijven. Het zorgt ervoor dat de darmwand sneller gaat bewegen. Hierdoor gaat het voedsel sneller van de maag naar de darmen en ontstaat er geen verstopping meer.

                Laatst bijgewerkt KNMP: 07-09-2020

                Laatst bijgewerkt NHG: 19-12-2017

                Disclaimer

                Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

                Vond u deze informatie nuttig?

                Thuisarts.nl

                De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

                Thuisarts.nl

                Vraag het de webapotheker

                Vraag het de webapotheker

                Vraag het de webapotheker

                Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.
                Informatie wordt bijgewerkt: