Bloeddruk is de druk in je bloedvaten. Hoe hoog die druk is, verschilt per moment. Dit komt door het kloppen van je hart:
Je bloeddruk is lager als je rustig zit en je ontspannen voelt. Als je hard rent of veel stress hebt, is de bloeddruk hoger.
2 getallenDe cijfers die bij je bloeddruk horen, zijn 2 getallen. Het eerste is de bovendruk. Het tweede is de onderdruk.
Een voorbeeld van een normale bloeddruk terwijl je rustig zit is: bovendruk 130 en onderdruk 85.
Je hebt een hoge bloeddruk als je bovendruk 140 of hoger is. Vaak is de onderdruk dan ook hoger, maar dat hoeft niet altijd.
Je bloeddruk kan wisselen. Daarom is het belangrijk dat je de bloeddruk vaker meet of laat meten. Zo weet je of de bloeddruk steeds te hoog is of niet.
Ben je ouder dan 70 jaar? Dan heb je een hoge bloeddruk als je bovendruk vaak 150 of hoger is.
Meestal is het niet duidelijk waardoor je precies een hoge bloeddruk hebt. Als andere mensen in je familie er last van hebben, heb je meer kans dat je het ook krijgt.
Ook hierdoor heb je meer kans op een hoge bloeddruk:
Als je bloeddruk opeens heel hoog is, heb je meer kans op een hartaanval of een beroerte. Dat is vooral zo als je bovendruk opeens hoger is dan 200 of je bovendruk hoger dan 180, en je hebt daar klachten bij, zoals hoofdpijn, slecht zien of misselijk zijn.
Als je bloeddruk jarenlang te hoog is, heb je een groter risico op een ziekte van hart en bloedvaten. Bijvoorbeeld:
Niet iedereen met een hoge bloeddruk krijgt deze ziektes. Het risico wordt wel groter als er meer dingen zijn die dat risico groter maken. Bijvoorbeeld:
Kijk voor meer informatie bij ziektes van hart en bloedvaten. Je huisarts kan uitzoeken hoe groot je risico is.
Kijk voor meer informatie over Hoge bloeddruk op www.thuisarts.nlJe merkt meestal niets van een hoge bloeddruk. Het geeft meestal geen klachten.
Alleen bij een heel hoge bloeddruk kun je duizelig zijn, wazig zien, hoofdpijn hebben of overgeven.
Kijk voor meer informatie over Hoge bloeddruk op www.thuisarts.nlMet gezonder leven kan je bloeddruk lager worden.
Stoppen met rokenAls je rookt, is stoppen met roken het belangrijkst. Want roken geeft veel schade aan je hart en bloedvaten. Ook ergens zijn waar andere mensen roken is slecht.
Vraag hulp om te stoppen. Want de kans dat je stopt is het grootst als je hulp krijgt van een stoppen-met-roken-coach, de praktijkondersteuner of de huisarts.
Zorg dat je genoeg beweegt. Beweeg 2 en een half uur of meer per week actief. Bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen. Je mag ook heel actief sporten, bijvoorbeeld hardlopen, voetballen, fitness, dansen of een vechtsport.
Probeer minder te zitten. Doe je vooral zittend werk? Ga vaker staan. Of loop elk half uur even rond.
Ben je te zwaar? Probeer dan af te vallen. Misschien kun je meedoen aan een leefstijl-programma. Je leert gezond eten, gezond bewegen en je gedrag veranderen, waardoor je de gezonde gewoontes volhoudt. Je huisarts of praktijkondersteuner kan je er meer over vertellen.
Gezonder eten en drinkenHeb je veel stress? Kijk dan naar hoe het komt. Je huisarts kan je daarbij helpen.
Probeer de stress minder te maken.
Bel direct 112, de huisarts of de huisartsen-spoedpost in deze situaties:
Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost in deze situaties:
Maak een afspraak met je huisarts of bel met je huisarts of de praktijkondersteuner in deze situaties:
Leefstijl en uw bloeddruk
Een gezonde leefstijl kan uw bloeddruk verlagen. Uw apotheekteam kan u daarbij ondersteunen met advies over:
Door een gezondere leefstijl kan bij sommige mensen de bloeddruk zo sterk dalen dat zij minder bloeddrukmedicijnen nodig hebben. Bespreek dit altijd samen met uw apotheekteam of arts.
Controle van uw medicijnen
Uw apotheekteam kan controleren of u medicijnen gebruikt die de bloeddruk kunnen verhogen, zoals sommige pijnstillers. Is dat het geval? Dan bekijken zij samen met u of u kunt overstappen op een medicijn dat minder invloed heeft op de bloeddruk.
Bloeddruk meten
Bij een hoge bloeddruk heeft u meer kans op andere hart- en vaatziekten. Het is daarom belangrijk dat uw bloeddruk in de gaten wordt gehouden. In sommige apotheken kan de apotheker uw bloeddruk meten. Ook kunt u zelf thuis uw bloeddruk meten, door gebruik te maken van een bloeddrukmeter. Uw apotheker kan u begeleiden in het zelf meten van uw bloeddruk.
Stoppen met roken
Roken zorgt voor een hoger risico op andere hart- en vaatziekten, net als een hoge bloeddruk. Daarom is het belangrijk te stoppen met roken. In de apotheek kunt u nicotinevervangende middelen kopen die u kunnen helpen bij het stoppen met roken. Uw apotheker kan u advies geven over het gebruik van deze middelen.
Roken kan ook de afbraak van bepaalde medicijnen versnellen. Als u stopt met roken, kan de hoeveelheid van die medicijnen in het bloed toenemen. Hierdoor kunnen ze sterker werken of bijwerkingen geven. U heeft dan een lagere dosering nodig. Geef het dus aan uw apotheker door als u stopt met roken. De apotheker kan dan controleren of de dosering van uw medicijn omlaag moet en dit doorgeven aan uw arts.
Stoppen en afbouwen van medicijnen die de bloeddruk verlagen
Een te hoge bloeddruk geeft een hogere kans op een beroerte (herseninfarct of hersenbloeding) en ernstige hartziekten, zoals hartkramp en hartfalen. Daarom is het belangrijk dat u niet zomaar stopt met bloeddrukverlagers. Maar ouderen kunnen soms nadenken of ze willen doorgaan of stoppen met bloeddrukverlagers. Denkt u erover na om te stoppen met uw bloeddrukverlager? Bekijk dan het thema 'Kan ik stoppen met mijn medicijnen die de bloeddruk verlagen (bloeddrukverlagers)?'.
Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.
De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.
Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.
Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.
Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.
De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.
Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.
Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.
Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.
Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.
Plasmiddelen
Door plasmiddelen scheiden de nieren meer zout uit dat vocht met zich meetrekt en via de urine afvoert. Hierdoor blijft er minder vocht achter in de bloedbaan, waardoor de bloeddruk daalt.
Bètablokkers
Bètablokkers vertragen de hartslag zodat het hart rustiger gaat pompen en verwijden de bloedvaten. Hierdoor daalt de bloeddruk. Voorbeelden zijn acebutolol, atenolol, bisoprolol, carvedilol, celiprolol, labetalol, metoprolol, nebivolol en propranolol.
ACE-remmers
ACE-remmers remmen de werking van het Angiotensine Converterend Enzym (ACE). Hierdoor wordt de spanning in de spiertjes rond de bloedvaten verlaagd, zodat de bloedvaten ontspannen en wijder worden. Hierdoor kan het bloed beter doorstromen, waardoor de bloeddruk omlaag gaat. Verder hebben ACE-remmers ook invloed op de uitscheiding van natrium (keukenzout) met de urine. Dit helpt ook de bloeddruk omlaag te brengen. Voorbeelden zijn benazepril, captopril, enalapril, fosinopril, lisinopril, perindopril, quinapril, ramipril, trandolapril en zofenopril.
Angiotensine-II-blokkers
Angiotensine-II-blokkers remmen de werking van de lichaamseigen stof angiotensine-II. Hierdoor wordt de spanning in de spiertjes rond de bloedvaten verlaagd, zodat de bloedvaten ontspannen en wijder worden. Hierdoor kan het bloed beter doorstromen, waardoor de bloeddruk omlaag gaat.
Verder bevorderen angiotensine-II-blokkers de uitscheiding van natrium (keukenzout) met de urine. Dit helpt ook de bloeddruk omlaag te brengen. Voorbeelden zijn candesartan, eprosartan, irbesartan, losartan, olmesartan, telmisartan en valsartan.
Calciumblokkers
Calciumblokkers verlagen de spanning in de spiertjes rond de bloedvaten, waardoor de bloedvaten ontspannen en wijder worden. Hierdoor kan het bloed beter doorstromen waardoor de bloeddruk omlaag gaat. De calciumantagonisten verapamil en diltiazem vertragen bovendien de hartslag, zodat het hart rustiger gaat pompen en de bloeddruk omlaag gaat.
Calciumblokkers worden alleen voorgeschreven als andere bloeddrukverlagende middelen niet voldoende werken of niet kunnen worden gebruikt. Voorbeelden zijn amlodipine, barnidipine, diltiazem, felodipine, lacidipine, lercanidipine, nicardipine, nifedipine met vertraagde afgifte en verapamil.
Alfablokkers
Alfablokkers maken de bloedvaten wijder. Het bloed kan beter doorstromen en de bloeddruk gaat omlaag. Alfablokkers zijn geen eerste-keuzegeneesmiddelen vanwege bijwerkingen als duizeligheid. Ze worden alleen voorgeschreven als andere middelen tegen hoge bloeddruk onvoldoende werken of als u deze niet mag gebruiken. Alfablokkers worden vaak in combinatie met andere bloeddrukverlagende middelen gebruikt. Voorbeelden zijn doxazosine en terazosine.
Vaatverwijders
Vaatverwijders verslappen de spieren in de wand van de slagaders. Hierdoor verwijden deze bloedvaten. Het bloed kan beter doorstromen en de bloeddruk gaat omlaag. Ze wordt altijd in combinatie met plasmiddelen en bètablokkers voorgeschreven, om zo bepaalde bijwerkingen van vaatverwijders af te zwakken. Een voorbeeld is minoxidil.
Centraalwerkende bloeddrukverlagende middelen
Centraalwerkende bloeddrukverlagers hebben hun werking in de hersenen. Een hoge bloeddruk kan ontstaan doordat de hersenen de bloedvaten een signaal geven om te vernauwen. Te nauwe bloedvaten geven een hoge bloeddruk. Centraalwerkende bloeddrukverlagende middelen verhinderen dit signaal, waardoor de bloeddrukverhoging niet optreedt. Voorbeelden zijn methyldopa, moxonidine en clonidine.
Methyldopa wordt meestal alleen voorgeschreven aan zwangere vrouwen met een hoge bloeddruk, omdat is bewezen dat dit middel veilig is voor het ongeboren kind.
Aliskiren
Aliskiren vermindert de werking van renine. Deze lichaameigen stof kan bloedvaten laten vernauwen en de bloeddruk laten stijgen. Door de werking van renine te remmen, vernauwen de bloedvaten niet en kan het bloed beter doorstromen. Hierdoor daalt de bloeddruk.
Laatst bijgewerkt KNMP: 02-04-2026
Laatst bijgewerkt NHG: 02-09-2024
Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.
